W. LEŚNIEWSKI— JEZIORA W GUBERNII WITEBSKIEJ. 



13 



„luki" kozlowskiej i do południowo-wschodniego końca jeziora; o czwartej wzmian- 

 kowaliśmy, mówiąc o Czersnie. Zawiereże nie daje początku żadnej rzece, a fale 

 jego toczą się ku wązkiemu przesmykowi („Wrota") łączącemu go z Mietkiem; 

 prąd wody, jak zapewniali mnie rybacy, kieruje się z tych wrót przez cale Mielkie 

 na północ do rzeczki Simanówki. a z nią przez jezioro Worotno do Newelskiego. 

 Wiosną, w czasie największej wody, prąd bywa o tyle znaczny, że kij rzucony 

 we „wrotach" szybko płynie środkiem Miełkiego jeziora do Simanówki, co sprawia 

 wrażenie niby rzeki płynącej środkiem jeziora. 



Na południe od Zawiereża wznosi się wysoki grzbiet wzgórz i nie dale) 

 jak o 5 wiorst znajdujemy jezioro Jezieryszcze, które już należy do systemu Dźwi- 

 ny Zachodniej. 



Na N. od Miełkiego leży jezioro Worotno l ), nieprawidłowej formy, z za- 

 tokami tworzącemi półwyspy i „łuki", wyciągnięte z SW na NU i o linii brzegu 

 bardzo łamanej. Brzeg jeziora nie wznosi się wysoko ponad poziom wody i zgo- 

 dnie z tern dno od brzegu obniża się stopniowo; posuwając się ku środkowi je- 

 ziora znajdujemy stromy spadek do głębokości 6 m i taka głębokość pozostaje 

 dla całej północnej części jeziora; dno równe— tylko w półn.-wschodn. rogu jezio- 

 ra, naprzeciw wsi Rykalowo, leży mielizna 1,5 m głęboka. Południowa część je- 

 ziora plytsza, dno tak samo równe ale nie posiada już żadnych mielizn („nalij"). 

 Prócz Simanowsko-Zubarowskiej do Worotna nie wpadają i nie biorą z niego po- 

 czątku żadne inne rzeczki. 



Skończyliśmy przegląd południowo-wschodniej części jezior grupy Newel- 

 skiej — teraz przechodzimy do zachodnich. 



Na zachód od jeziora Newelskiego znajdujemy jez. „Plisa" (mapa 1 i 5), 

 otoczone okolicą wzgórzystą ze stromemi brzegami oprócz północnego końca je- 

 ziora, skąd bierze początek rzeczka Pliska -); nizka laka odchodzi do Plisy z za- 

 chodu, gdzie płynie rzeczka Haranka i nakoniec wilgotna dolina przytyka do po- 

 łudniowego zwężonego końca jeziora; ta dolina ciągnie się dalej na S i tworzy 

 w jednem miejscu wgłębienie okrągłej formy — jest to je2ioro Woloczeniec, niedu- 

 że ale 9 m głębokie z profilem dna lejkowatym — najgłębsze miejsca znajdują się 

 w środku jeziora. Dolina kieruje się jeszcze dalej na S i nieznacznie przechodź i 

 w jezioro Ukryto. W tej zawsze Wilgotnej, w znacznej części nawet błotnistej do- 

 linie, w odległości 100 sążni na S od jeziora Plisa znajdujemy wgłębienie zajmu- 

 jące przestrzeń kilku dziesiątków sążni kwadratowych, napełnione wodą i od brze- 

 gów zarośnięte mchem uginającym się pod ciężarem nawet nieznacznym; ta „ka- 

 łuża" w najsuchsze lata nie wysycha i w najtęższe mrozy nie zamarza, ponieważ 

 zaś do jej środka w żaden sposób zbliżyć się nie można, więc okoliczni miesz- 

 kańcy uważają ją za „bezdenną" i uparcie trzyma się mniemanie o łączności tej 

 kałuży pod ziemią z jeziorem Plisą. To ostatnie przypuszczenie nie ma żadnych 

 faktów za sobą przeciwnie wszystko temu przeczy, chociażby fakt, że między 



') Głębokość tego jeziora podaję ze stów rybaków, ponieważ sam nie mogłem doko- 

 nać pomiarów. 'Temperaturę badałem sam.' 



'-) Na prawym brzegu tej rzeczki, niedaleko cerkiewki znajduje się źródło prawdo- 

 podobnie z większą niż zwykle ilością rozpuszczalnych soli, przez co uważane jest za uzdra- 

 wiające i miejscowy pop postawił nawet kapliczkę w tern miejscu. Wielka szkoda, że dotych- 

 czas niema rozbioru chemicznego tej wody. Co dotyczę cerkiewki, to założył ją podobno Ba- 

 tory, idąc na F J sków, jako kościółek. Podanie mówi, że namiot jego stal w tern 'miejscu, skąd 

 roztacza się śliczny Widok na dwa jeziora, lasy, rzeczkę przepływającą dołem i wzgórza oko- 

 liczne. 



