IG 



DZ1AL II. M1SCELLANEA. 



biota. — te ostatnie albo otaczają jeziora, np. jez. Karataj, lub też zbliżają się i przy- 

 tykają do niego w paru miejscach (jez. Iwan). Trzy duże jeziora tej grupy poło- 

 żone są w jednej linii z W na O (mapa 1 i 4) i łączą się ze sobą zapomocą 

 rzeczek i cieśnin, płynących z W na O, t. j. z Karataja w duże „ploso 1 * Iwana, 

 następnie w małe „ploso" i nakoniec do jez. Wołodzynia (mieszkańcy okoliczni 

 to jezioro zwą Bolozdyń). Karataj łączy się zdużem „plosem" Iwana krótką lecz sze- 

 roką rzeczką (Karatajem); z północno-wschodniego końca „małego Iwana" bierze 

 początek niedługa rzeczka Spaska, która spada od południowego końca niedużego 

 jeziora -Strzemiennego", prawie obok z ujściem tej rzeczki. Z jeziora Strzemien- 

 nego bierze początek druga rzeczka (utrzymują, że to ta sama Spaska przepły- 

 wająca tylko koniec StrzemL-nnego), która kierując się prosto na S t j. w stronę 

 przeciwną ujściu rzeczki Spaskiej do jez. Strzemiennego, wpada w północnym 

 końcu do Wolodz3 1 nia; wschodnia część tego jeziora daje początek rzeczce Wo- 

 lodzyni płynącej na wschód i po 12 wiorstach znajdującej ujście w Lowaci. 



Nieco wydłużone i nieduże jezioro Karataj tworzy kilku zatok, nadających 

 mu formę bardzo nieprawidłową; bez tych zatok Karataj byłby owalny o dłuższej 

 osi (5,5 wiorstyi skierowanej z SW na NO. Brzegi jeziora nizkie często nawet 

 błotniste. Dwie rzeczki zasilają Karataj: jedna z SW, druga z NO — ta ostatnia ma 

 początek w błotach, pierwsza w grupie małych jeziorek na SW Karataja. Nizkim 

 i błotnistym brzegom jeziora odpowiada jego dno — bagniste i pokryte grubą war- 

 stwą szlamu; max. głębokości nie przenosi 4.5 /;/; temperatura wody nieco wyższa 

 niż w Iwanie (patrz tablicę porównawczą), przezroczystość bardzo nieznaczna, za- 

 ledwie 1 m. Krótką i płytką (2 m) rzeczką Karataj łączy się z dużem , ,plosem" 

 Iwana, jeziorem o zupełnie odmiennym charakterze. 



Jezioro Iwan — największe jezioro okolic Newla, wokoło niego znajdujemy 

 3 dwory i 16 wsi. Iwan dzieli się na dwa „plosa": zachodnie (duży Iwan! 7 wiorst 

 długie i przesilo 4 szerokie, i wschodnie (mały Iwan) formy nieprawidłowego kwa- 

 dratu o boku równającym się 5 wiorstom. Wielkie „ploso" Iwana ma formę trój- 

 kąta z wierzchołkiem skierowanym na N; długa oś jeziora ma kierunek N— S. 

 Brzegi jeziora wysokie, tylko w kilku miejscach widzimy nieduże moczary, gdzie- 

 niegdzie wynurzają się z wody wzgórza o stromych spadkach. Linia brzegu krę- 

 ta, tworzy dużo półwyspów i zatok, które przeważnie kończą się dlugiemi i wąz- 

 kiemi „łukami". Największe zatoki znajdujenry koło folwarku Zaiwania, wsi Trusz- 

 kowa. folwarku Aleksandrowa (chłopi nazywają go Krupiency) i pod wsią Zoje; ta 

 ostatnia zatoka (mapa 4), oddzielona od głównego „plosa" dużą wyspą, wywiera 

 wrażenie samoistnego niedużego jeziora. Na „plosie" wielkiego Iwana wynurzają 

 się z wody liczne wyspy, pokryte lasami, uprawnemi polami i łąkami; niektóre 

 z tych wysp dość znaczne, np. wyspa Terepsza i Zoje, gdzie się rozłożyła część 

 wsi tej samej nazwy co i wyspa, — druga polowa znajduje się już na lądzie stałym 

 oddzielonym od wysp} 1 tylko ważkim przesmykiem wody. Największa liczbę wysp 

 znajdujemy w południowo-: achodnim rogu jeziora — szeroka linia Wzgórz3 , stych i le- 

 sistych wysp, kierujących się z SW na NO, dzieli wielkiego Iwana na dwa plosa: 

 północno-zachodnie i południowo-wschodnie, zupełnie pozbawione wysp— zwłaszcza 

 to ostatnie, t. zw. „ploso ostrowskie", zawsze niespokojne, pokryte białemi grzbie- 

 tami fal, wygląda imponująco. Dno jeziora nierówne, z powierzchnią pokrytą to 

 wyrwami to mieliznami, które okoliczni mieszkańcy nazywają „nalia", — sonda tylko 

 czasami upada na kamienie a przeważnie zagłębia się w mule, — mielizny pokrywa 

 gruby piasek. Głębokość jeziora niezupełnie odpowiada jego powierzchni: z formy 



