Uwagi o wpływie warunków klimatycznych na urodzaje 

 Europy środkowej (od 45 do 55 stopnia szer. geogr.). 



(Dodatek do tablic spostrzeżeń meteorologicznych na stacyi doświadczalnej w Medcach, 



(Kremeńczukachj na Wołyniu). 



Zestawił ,f. itopista. 



I. 



Promienie słoneczne, w których uznajemy naturalną siłę produkcyjną, będą- 

 cą źródłem wszelkiego życia na naszej planecie, oświecają jednostajnie powierzchnię 

 na 50° szerokości geograficznej Europy, ale nie dają nam jednostajnych warunków 

 klimatu. Różnica w temperaturze powietrza jest tak znaczna, że w okolicach stacyi 

 meteorologicznej w Medcach na Wołyniu izotermy lipca są te same co w Lizbonie 

 w Portugalii, a izotermy stycznia — co w Chrystyanii i w Sztokholmie. Różnicę za- 

 tem w temperaturze powietrza w ciągu roku, jaka zachodzi w Europie zachodniej na 

 odległości 20° szer. geogr. (300 mil geogr.) od południa na północ, mamy tu na 

 jednem i tern samem miejscu. Odpowiednio do pory roku zachodzi różnica w tem- 

 peraturze powietrza jednego miesiąca i dnia. 



Pomijając już ilość opadów, różnice te w temperaturze powietrza mają 

 ogromny wpływ na stan wegetacyi i urodzajów, tak, że przypuszczając jednakowy 

 gatunek ziemi i tę sarnę kulturę, urodzaje będą większe tam, gdzie warunki klima- 

 tyczne są bardziej sprzyjające wzrostowi i dojrzewaniu. 



Wiadomo powszechnie, że w klimacie umiarkowanym Europy środkowej, kraje 

 zachodnie (Anglia, Belgia, Francya) mają najbardziej pomyślne warunki dla wegetacyi. 

 W tych też krajach produkeya ziarna i roślin okopowych daje nietylko największe 

 zbiory z pewnej przestrzeni (gruntu), ale i najlepszej jakości ziarno zboża; tam pro- 

 dukeya gospodarstwa rolnego posiada najwyższą kulturę nie tylko w porównaniu 

 z resztą Europy, ale i z całym światem (z wyjątkiem niektórych części wschodnich 

 Chin). Już położenie nadmorskie tych krajów daje nam wyraźną wskazówkę co do 

 głównej przyczyny — łagodnego i najbardziej sprzyjającego wegetacyi klimatu. Ilość 

 pary wodnej w powietrzu jest tu przedewszystkiem najważniejszym czynnikiem. Para 

 wodna osłania powierzchnię ziemi i rośliny, ona to nie dopuszcza szybkiego wypro- 

 mieniowania w przestrzeń w ciągu nocy, zatrzymuje palące promienie słońca w dzień; 

 warstwy powietrza ogrzewają się w ciągu dnia powolnie i jednostajnie, tak samo 

 i nocą odbywa się ochładzanie; różnica w temperaturze dnia i nocy jest niewielka. 

 Powolna ta i normalna zmiana temperatury powietrza odbywa się też i w stosunku 

 do pory roku, co ma ogromne znaczenie w gospodarstwie rolnem; pory roku (oprócz 

 zimy) trwają znacznie dłużej, zatem i okres wegetacyi przedłuża się; przymrozki 



