J. KOP1STA.-UWAGI O WPŁYWIE KLIMATU. 



27 



i z ugoru znika reszta roślinności. Przedstawmy sobie te 45 mil. dzies. obszaru 

 rozdzielone po całej Rossyi europejskiej, na które oddziaływa energia promieni sło- 

 necznych, a które ogołocone z roślinności, nie mogą zużytkować tej energii na wy- 

 twarzanie materyi organicznej. Energia ta zostaje wyzyskana na inny rodzaj pracy 

 i tu zaczyna być szkodliwą. Ona ogrzewa, wkrótce rozpala powierzchnię ziemi, a po- 

 nieważ nizkie warstwy powietrza ogrzewają się głównie od styczności z tą powierzch- 

 nią, przez ogrzewanie więc i rozszerzanie powietrza ciepło słoneczne zużywa się na 

 pracę mechaniczną i warstwy ogrzanego powietrza razem z wilgocią podnoszą się do 

 ogromnej wysokości. W ten sposób górne warstwy ziemi zostają pozbawione reszty 

 wilgoci, przyczem ugory działają tu jak niezliczona ilość pieców na ogrzewanie po- 

 wietrza, tern szkodliwszych, że rozdzielonych pomiędzy zasianemi zbożem polami, 

 które też wilgoci zostaną pozbawione. Przez ogrzane i bardzo rozrzedzone warstwy 

 powietrza, podniesione do wysokości, zostaje naruszona równowaga atmosfery i na 

 miejsce tych rozrzedzonych warstw, dla ustalenia równowagi, dążą prądy powietrza 

 chłodniejszego z dalszych okolic, następują wiatry — prawdziwa plaga Wołynia 

 i Ukrainy, unoszące resztę drogocennej wilgoci w dalekie strony. Widocznem jest, 

 że ogołocone z roślinności ugory przyczyniają się do pogorszenia klimatu, gdyż 

 ogromna ilość energii, zamiast służyć do wykonania pracy chemicznej w zawierającej 

 chlorofil komórce w zielonej roślinie, zostaje obrócona na pracę mechaniczną, na 

 pozbawienie powietrza i ziemi wilgoci i wprowadzenie oceanu powietrznego w ruch, 

 wskutek czego i nasze urodzaje na obsianych polach muszą być mniejsze. 



Zapatrując się z tego stanowiska na ważny wpływ lasu względem warunków 

 klimatycznych pewnych krajów, o którym to dobroczynnym wpływie do tej pory 

 niektórzy wątpią, łatwo zrozumiemy, że istnienie lasu nietylko jako „rezerwoaru" 

 wilgoci atmosferycznej, ma duże znaczenie względem złagodzenia i jakości klimatu. 



Energia słoneczna niech sobie służy jako praca mechaniczna nad oceanami, 

 z których wody odparowuje i jako parę, nam tak bardzo potrzebną i pożyteczna, 

 rozdziela, lecz na lądzie stałym powinna służyć nam jako praca chemiczna na wy- 

 twarzanie materyi organicznej przez komórkę w zielonej roślinie. A gdziekolwiek na 

 kontynencie w umiarkowanych, czy tropikalnych stronach, energia ta nic zostanie 

 zużyta w tym celu, tam wszędzie zaczyna być dla nas szkodliwą. 



Krańcowe klimaty w ogołoconych z roślinności pustyniach: Turkiestanu, 

 Persyi, Arabii i Afryki są najlepszym przykładem wzajemnego wpływu i stosunku, 

 w jakim znajdują się ziemie, pokryte roślinością i z niej ogołocone, i klimatu oraz 

 opadów atmosferycznych. Na tych pustyniach, na tych rozpalonych przez słońce 

 obszarach odbijających promienie, nie może zatrzymać się drogocenna wilgoć atmos- 

 feryczna, która przecież wszędzie przez prądy powietrza bywa rozproszona, ale podltfg 

 fizycznych praw kondensacyi tylko w chłodniejszych warstwach powietrza zatrzymać 

 i skraplać się może. Wszystkie te pustynie, te olbrzymie piece światowe do ogrze- 

 wania powietrza, które my naszemi ugorami powiększamy o 490000 km 2 , bardzo 

 przyczyniają się do zaostrzenia klimatu, i rozumie się najbardziej szkodliwe wywie- 

 rają wpływy na okolice sąsiednie. Tak pustynie Turkiestanu są przyczyną raptowne- 

 go pogorszenia się klimatu ku wschodnim granicom Europy, gdzie nawet wody mo- 

 rza Kaspijskiego nie wystarczają do złagodzenia tegoż i dostarczenia okolicy potrzeb- 

 nej Wilgoci, pomimo tak olbrzymiego odparowania wody z tego morza, że poziom 

 jego leży o 80 stóp poniżej morza Czarnego. I stopniowo też w tym kierunku od za- 

 chodu na wschód Europy zmniejszają się i opady, których minimum wypada koło 

 jeziora Aralskiego, mniej niż 100 mm w ciągu roku. 



