32 



DZIAŁ II. MISCELLANEA. 



Mamy dalej 3 folwarki różne pod względem żyzności gruntu, czyli takie, 

 z których jeden rozporządza największą ilością nawozu, jeden średnią, a ostatni naj- 

 mniejszą i nadto leży w cokolwiek górzystem położeniu. Uprawa roli na wszystkich 

 folwarkach ta sama. Urodzaje są w tablicach podane z morga rozmiaru 1317 s sążni, 

 czyli 0,548 dziesięciny. Obliczając na dziesięcinę otrzymamy: 



folw. najlepszy pszenicy 118,3 pud. — owsa 115,5 pud. — jęczmienia 132,3 pud. 

 „ najgorszy „ 90,4 „ — „ 87,8 „ — „ 94,6 „ 



Widzimy z tego porównania, że w racyonalnie prowadzonem gospodarstwie 

 bez ugoru urodzaje zboża są dwa razy, a w bogato nawożonych gruntach 2% raza 

 większe aniżeli w trójpolówce. 



Dalej mamy średnie z wielu lat urodzaje najcenniejszej w gospodarstwie ro- 

 śliny, koniczyny czerwonej (Trifolium pratense), która w klimacie Wołynia udaje się 

 wybornie i daje dwa zbiory w ilości razem 480 pd. suchej paszy, mającej większą 

 wartość pożywną od siana średniej jakości. 



Widzimy z podanych tu tablic, że urodzaje ziarna są na średniej jakości 

 gruntach też podwójne. A zatem, z olbrzymich tych obszarów, będących obecnie 

 w trójpolówce, możebnem jest, w razie racyonalnie prowadzonego płodozmianu 

 i wogóle gospodarstwa, otrzymywać 3 razy większe zyski niż obecnie. 



Jeżeli zatem zaprowadzenie tej ważnej reformy tak pod względem ekono- 

 micznym dla jednostki jest łatwo wykonalne, jak również jest korzystne dla gospo- 

 darki krajowej, to nabywa ono większego jeszcze znaczenia ze stanowiska wyżej 

 uzasadnionych poglądów na istniejące u nas obecnie mało sprzyjające wegetacyi wa- 

 runki klimatyczne. Obsianiem naszych ugorów, zapłodnieniem o ile możności wszyst- 

 kich pustych obszarów roślinnością zużytkujemy racyonalnie naturalną siłę produk- 

 cyjną, i niedopuścimy, aby nam była szkodliwa. Rolnik powiększając swoję pro- 

 dukcyę. zabiera więcej tej siły, którą ma darmo, również i leśnik obsadzający drze- 

 wami grunty piaszczyste, korzysta nietylko z bezpożytecznego obszaru, ale oba zużyt- 

 kowują nadmiar tej siły, która będąc niezużytą, byłaby obrócona na pozbawienie wil- 

 goci zasianych gruntów. 



