4 



DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIĄ. 



gającym do kolei żelaznej Dąbrowskiej obok przystanku tegoż nazwi- 

 ska, a znajdującego się pomiędzy stacyami Olkuszem i Wolbromiem. 



Wieś i dwór Klucze leżą w odległości mili na północ od Olkusza. 

 Nazwa Klucze powstała, zdaje się, od obfitości źródeł wypływających' 

 z pod piasku u stóp stromych skał wapiennych, które otaczają wieś ze 

 wschodu. Na przestrzeni między Olkuszem, Rabsztynem i Kluczami wy- 

 stępuje na wyższych miejscach wapień skalisty, na niższych wapień 

 marglowy; doliny wypełnione są piaskiem, pochodzącym prawdopodobnie 

 z rozmycia wapieni. 



Pod piaskiem w wielu punktach natrafiono przy pogłębianiu szybików 

 poszukiwawczych na czerwone gliny kajpru. v». 



Miejscowość ta, jak się zdaje, uległa dość silnym zaburzeniom te- 

 ktonicznym; przemawia za tem fakt, że w punkcie zwanym „Gliny" 

 prawie na poziomie powierzchni znajdują się razem dolomit bitumiczny 

 środkowo-dewoński, z upadem Połud. - Zachód. 25° do 30°, dolomit trya- 

 sowy, oraz zlepieniec żelazisty środkowo - jurajski i wapień marglowy 

 górno - jurajski. 



Prócz tego same złoża rudy znajdują się w zależności od uskoku 

 czy szeregu uskoków, które poszarpały wapienie górnej jury. Warstwa 

 jury brunatnej jest tutaj wogóle nader cienka, ma bowiem tylko 1 m 

 grubości, a więc jest znacznie cieńsza, niż koło Olkusza i dalej ku pół- 

 nocy i południowi. 



Opis kopalń i złóż rudy. 



O kilometr na zachód od wsi Kluczów, na granicy obszernej pu- 

 styni piaszczystej, u stóp ostatniego wzgórza jurajskiego w miejscowo- 

 ści zwanej Rudnica znajduje się główna kopalnia rudy żelaznej. Roboty 

 prowadzą się tutaj sposobem odkrywkowym i doszły obecnie do 50 m 

 głębokości. Odwadnianie odbywa się zapomocą pompki Dehnego usta- 

 wionej na dnie odkrywki, dopływ wody zresztą nie jest wielki. Wy- 

 dobyta ruda wyciąga się końmi w wozach po 60 pudów na ułożonych- 

 w zygzak szynach na wschodnim skarpie odkrywki. 



W pobliżu przystanku Klucze i tuż obok fabryki cementu istnieje- 

 druga mniejsza kopalnia „Jaroszowice". 



Roboty odkrywkowe odwadniają się tutaj zapomocą sztolni, z któ- 

 rych jedna służy zarazem do odstawiania urobionej rudy i wapienia (do 

 wypalania i budowli); woda pochodzi głównie z opadów atmosferycznych, 

 gruntowej niema prawie. 



Skład rudy zawarty jest w obu miejscowościach, jak to zaznaczy- 

 łem powyżej, w szczelinach uskokowych, których kierunek, określony 

 przez pomiary markszajderskie, ma być w przybliżeniu 8 h tak, że oba. 



