DZIAŁ II. — GEOLOGIA Z CHEMIA. 



kierunku jej rozciągłości, jak to widzieliśmy, jest dość hypotetyczne. 

 Być może, że rozwiązanie tego pytania dadzą roboty odkrywkowe ener- 

 gicznie prowadzone w obu kopalniach. 



Ponieważ ruda żelazna jest nierozdzielnie związana z wapieniem 

 skalistym, więc należy się spodziewać, że żyła rudorodną będzie przez 

 całą jego grubość, aż do wapienia marglowego lub nawet jury brunat- 

 nej. Przypuszczenie powyższe możnaby sprawdzić zapomocą wiercenia 

 w rudzie, ale ponieważ ono może sprowadzić wytrysk wód gruntowych, 

 co znów odbiłoby się w niekorzystny sposób na kosztach eksploatacyi, 

 więc postanowiono oczekiwać wyników robót odbudowy. 



Wapień skalisty zawiera w swym składzie mało żelaza, gdyż tylko 

 1% do 2%, jak więc należy objaśnić fakt, że w okolicach Kluczów stał 

 się f,on rudorodnym? Opisane tu złoża w żadnym razie nie mogą być 

 wydzielinami samej skały, w której są zawarte. Prócz bowiem małej 

 ilości żelaza wchodzącego w skład jej, nawet oddzielne bryły wapienia, 

 który tu wogóle jest dość spękany, nie okazują śladów wyługowywa- 

 nia, to jest są jednolite, zbite, bez porów i drobnych szczelin, za wy- 

 jątkiem jedynie warstwy pod samą powierzchnią i w pobliżu rudy. 



Że jednak ruda pochodzi z wapienia, tego dowodem jest poniekąd 

 podobienstwo mineralogiczne rud z małych gniazdek, które nazwałem 

 eluwialnemi do rudy z dużych złóż, a które to pierwsze widocznie są 

 produktem najnowszym 'wietrzenia wapieni i osadzania przez nie rozpu- 

 szczonego w wodzie pod działaniem kwasu humusowego żelaza, i znaj- 

 dują się wszędzie, gdzie tylko występuje jura biała, np. koło Ojcowa. 



Dowodem ujemnym jest fakt, że żadna z sąsiadujących z jurą ' bia- 

 łą skał nie mogła dostarczyć żelaza dla uformowania złoż. Gliny kajpru, 

 jakkolwiek zawierają znaczny procent Fe, dla wyługowania go musiały- 

 by zostać rozmyte, ponieważ są nieprzepuszczalne i nawet łatwo roz. 

 puszczające się sole mogą oddawać wodzie tylko wtedy, gdy są w niej 

 zawieszone. Śladów takiego gwałtownego działania wód na kajprze 

 niema. 



Z niżej leżących dolomitów i wapieni środkowo - tryasowych ruda 

 pochodzić nie może, dowodzi tego absolutny brak w niej Zn i nader 

 mała ilość Mn, a które to ciała znajdują się w znacznej ilości w wa- 

 pieniu muszlowym. Dowód ten dotyczę również i kajpru, gdyż i ten 



zawiera Zn. . v 



Co zaś dotyczę skał formacyi kredowej, które być może pokrywa- 

 ły kiedyś tutaj jurę, to są one również ubogie w żelazo, a przytem 

 gdyby ruda pochodziła z nich, to rozpostarcie złóż jej musiałoby być 

 daleko większe, to jest powinnyby się spotykać wszędzie na wapieniach 

 tam, gdzie były kiedyś utwory kredowe. Z tego względu wprowadzanie 

 do rozumowań wpływów młodszych od jury formacyj w danym przypad- 

 ku nie ma celu. 



