4 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



tylko prostom skupieniom roślin, ale jest to społeczeństwo roślin, posia- 

 dające swe odrębne życie i podlegające, jak wszystko w przyrodzie, pra- 

 wom rozwoju. Chociaż to ostatnie pojmowanie formaęyi roślinnej nio 

 jest jeszcze powszechnie przyjęte, sądzę jednak, że jest ono bez porów- 

 nania racyonalniejszo od pierwszego. Wskutek tego w rozprawie niniej- 

 szej formaoya roślinna wszędzie będzie traktowaną jako jednostka społecz- 

 no roślinna. 



Florę Polesia badałem w przeciągu pięciu lat. Rok 1887 i część 

 lata 1889 poświęciłem wyłącznie na rzecz Polesia wołyńskiego. W roku 

 1892 i 1893 badałem część litewską, a w r. 1894 zwiedziłem ponownie 



obie części. 



W rozprawie niniejszej zamierzam dać wyczerpujący opis formacyj 

 poleskich i zarys domniemanego rozwoju tej flory. Sądzę prócz tego, że 

 krótkie wzmianki historyczne, dotyczące badań florystycznych na Pole- 

 siu i wogóle w południowej części Litwy nie będą zbyteczne. Od nich 

 też zaczynam. 



Krótki rys historyi badań flory Polesia, oraz miejscowości 



ościennych. 



W roku 1739 w miasteczku Ciechanowcu (w gub. grodzieńskiej na 

 pograniczu Królestwa) urodził się słynny nasz naturalista ksiądz Krzy- 

 sztof Kluk zasłużony badacz na polu florystyki krajowej. Kluk zbierał 

 rośliny przeważnie na Podlasiu, a więc po części w Królestwie, po czę- 

 ści zaś w dzisiejszej guberni grodzieńskiej. Rezultaty badań ogłosił 

 w słynnym swym v Dykci/onarzu roślinnym" Tam to opisał on po raz 

 pierwszy Scabiosa infiexa (znalezioną koło Ciechanowca), nowy gatunek 

 spokrewniony z szeroko rozmieszczoną, po kraju Scabiosa (Succisa) praten. 

 sis. To odkrycie naszego uczonego poszło niestety w niepamięć i dziś 

 ta roślina figuruje w dziełach zagranicznych pod nic nie oznaczającem mia- 

 nem później szem: Scabiosa (Succisa) austrałis (Echb.) Wulf. 



Wielkim brakiem dzieła Kluka jest nieuwzględnianie stanowisk, co 

 zresztą w owych czasach było rzeczą zwykłą, do której nie przywiązy- 

 wano większej wagi. Wskutek tego braku nie wiemy dziś z nieliczne- 

 mi wyjątkami, które rośliny zbierał autor w gub. grodzieńskiej, a które 

 w Królestwie. Wobec tego dzieło Kluka posiada dla nas w obecnym 

 czasie prawie wyłącznie tylko znaczenie historyczne. 



') Dykcyonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny nie- 

 tylko krajowe dzikie, pożyteczne, albo szkodliwe... ale oraz i cudzoziemskie, któreby w kra- 

 ju pożyteczne być mogły... Warszawa 1786 - 1788. 3 tomy. Prócz tego były jeszcze i inne 

 wydania dzieła Kluka. 



