6 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



dzieła, składająca się z trzech zeszytów (collectioj, wyszła z druku w Gro- 

 dnie w roku 1781, druga zaś (collectio IV i V) w Wilnie w roku 1782. 

 W swej florze Gilibert wspomina także czasem i o roślinach z innych 

 miejscowości gub. grodzieńskiej, a nawet i o roślinach z Królestwa. Wia- 

 domości, dotyczące roślin grodzieńskich z pewnemi dodatkami, były póź- 

 niej powtórzone w innem dziele Giliberta: Exei citio phytologica. Vol I et II. 

 Lugduni Gallorum 1792. 



Zielnik roślin dzikich, zebranych w okolicach Grodna, znajduje się tak- 

 że obecnie w gabinecie botanicznym uniwersytetu kijowskiego i nosi 

 nazwę v Herbarium Grodnense v , albo „Herbarium Gilibertii". Początkowo 

 zielnik ten był oddany do uniwersytetu wileńskiego i stamtąd, po znie- 

 sieniu tego ostatniego, wraz z innemi zbiorami przeszedł do Kijowa. 

 Ponieważ zielnik ten należy do najstarszych w kraju, zasługuje więc na 

 bardziej szczegółowe rozpatrzenie. 



Należy po pierwsze dowieść, że jest to rzeczywiście zielnik Giliber- 

 ta, a nie zbiór roślin ułożony tylko wedle flory litewskiej, jak mamy 

 naprzykład „Herbarium Linneanum", „Herbarium Tournefortii" i t. d., któ- 

 re nie posiadają innego związku z Linneuszem, Tournefortem... jak tyl- 

 ko zastosowanie układów tych uczonych do rozmieszczenia roślin w da- 

 nym zielniku (zielniki takie znajdują się w uniwersytecie kijowskim). 



Baraniecki) (Istor.-statist. zapiski ob uczonych i uczebn. wspomag. 

 uczreżd. Impierat. Uniwiersitieta Sw. Władimira. Kiew 1884. Botan. Ka- 

 bin, p. 132) przytacza z początku dowody na korzyść poglądu, że rze- 

 czywiście jest to oryginalny zielnik Giliberta, później zaś dodaje: naod- 

 wrót, przeciw identyczności tego zielnika z zielnikiem Giliberta zdaje 

 się przemawiać, że rośliny są opatrzone nazwami nie Giliberta (jak wia- 

 domo Gilibert prawie wszystkim roślinom ponadawał nowe nazwy, któ- 

 re uważał za lepsze od linneuszowskich), lecz linneuszowskie. Ostatecz- 

 nie prof. Baranieckij kwestyi tej nie decyduje, gdyż wymagałoby to 

 szczegółowych studyów. 



Układając florę Polesia i miejscowości przyległych, naturalnie mu- 

 siałem szczegółowo przestudyować całe Herbarium Gilibertii i przekona- 

 łem się, że nie może być najmniejszej kwestyi co do oryginalności tego 

 zielnika. Chociaż nazwy zazwyczaj tam są -inne (linneuszowskie), niż 

 w dziele „Flora lithuanica 11 , nie może to jednak być dowodem przeciw 

 identyczności. W samej rzeczy, zielnik musiał poprzedzać dzieło, a więc 

 określając początkowo rośliny według dzieł innych autorów, Gilibert mu- 

 siał na etykietach wypisywać powszechnie używane nazwy i dopiero 

 w swej Flora lithuanica zaproponował zmianę ich na inne, przyczem 

 linneuszowskie nazwy pozapisywał wszędzie jako synonimy. 



Najlepszym dowodem oryginalności „Herbarium Gilibertii" jest fakt, 

 te wszelkie zboczenia nienormalne, czasemi dziwaczne w kształtach roślin 

 zielnikowych zupełnie zgodnie z rzeczywistością są opisane we Fł. łith. Taka 



