8 DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



aby los zaniósł do Grodna na paroletnie zamieszkanie jakiego biegłego 

 botanika, niechbyśmy przynajmniej się dowiedzieli, które z tych rzad- 

 kości wyginęły, a które po 112-tu latach zostały w okolicach Grodna?" 

 S. p. Łapczyński nie odznaczał się zmysłem krytycznym, a właściwie za- 

 mały zasób posiadał wiadomości z dziedziny geografii botanicznej, żeby 

 mógł posądzić Giliberta o rzecz tak niestety zwykłą, jak błędne okre- 

 ślenie gatunków. Uwielbienie względem Giliberta nie ogranicza się jed- 

 nym Łapczyńskim. Pomijając Ledeboura {Flora rossica), który z obo- 

 wiązku musiał uwzględnić nomenklaturę flory litewskiej Giliberta, wiele 

 innych botaników bez najmniejszej potrzeby cytuje dziwaczne nazwy tego 

 autora. Do takich należy Knapp (Die bisher Bekannten Pflanz. Gali- 

 ciens etc. 1872), Berdau (Flora Tatr, Pienin i t. d. 1890) i inni. Beck 

 (Flora von Nieder Oesterreich. Wiedeń 1890 — 1893) często z krzyw- 

 dą innych autorów, wywleka na światło dzienne dowolne nazwy Gili- 

 berta. 



Weźmy naprzykład Scrophularia alata Gilib. (nazwa ta została wydo- 

 bytą z zapomnienia nie przez Becka, jak sądzi niesłusznie p. W. Dybow- 

 ?ki — „Wszechświat" 1896 Nr. 52, lecz używał już jej Boissier — FI. orient. 

 vol. IV. p. 399 w roku 1879, Schmalhausen w r. 1886 i wielu innych) i przy- 

 patrzmy się na jakiej zasadzie możemy używać tej nazwy. Gilibert (FI. 

 lith. coli. II. p. 127) użył nazwy Scrophularia alata nie dla oznaczenia no- 

 wego gatunku, różnego od S. aguatica L., lecz była to wprost nowa nazwa 

 dla linneuszowskiej rośliny, którą on uznawał za lepszą od ostatniej. Tak 

 postąpił Gilibert ze wszystkiemi prawie gatunkami flory grodzieńskiej. 

 Przy tym samym chrzcie Euphrasia officinalis L. otrzymała nazwę E. ma- 

 cidata, Melampyrum nemorosum L. — M. coeruleum, M. pratense L. — M. ha- 

 statum, Calendula arvensis — Caltha graveolens. Anthemis tinctoria.— Buphtal- 

 mum bipinnatum i t. d. 



Nic dziwnego, że kilka gatunków, wyróżnionych dopiero przez później- 

 szych autorów, otrzymało przypadkowo nazwy przed samym faktem ich 

 wyróżnienia. Tak samo było i ze Scrophularia alata. Otrzymała ona na- 

 zwę od Giliberta w r. 1781, a dopiero w r. 1827 była rzeczywiście wy- 

 różnioną od Scroph. aąuatica przez Du Mortiera, który nadał nowowy- 

 różnionej przez się roślinie nazwę S. umbrosa. Z tego widać, że po stro- 

 nie Giliberta niema ani cienia zasługi, gdy cała zasługa pozostaje po 

 strunie Du Mortiera. Jeżeli więc będziemy używali nazwy Giliberta, 

 skrzywdzimy Du Mortiera. Pierwszej nazwy można byłoby tylko uży- 

 wać na zasadzie, że jest trafniejszą, lecz zasada taka nie jest przyjętą 

 w nomenklaturze botanicznej. 



„Flora lithuanica" Giliberta zawiera opisy często bardzo liche, na- 

 wi t jak na dzieło z końca ubiegłego stulecia. Jak na dziś posiada ona 

 znaczenie tylko historyczne. Zielniki jego zawierają setki (literalnie!) 



