10 DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



tężny wpływ na badanie flory ziem polskich. Od niego datuje się bar- 

 dzo ożywiony ruch na polu florystyki krajowej, nie dostatecznie jednak 

 znany z powodu, że większość prac współpracowników Bessera nie była 

 drukiem ogłoszona *). 



Sam Besser 2 ) właściwie nie badał Polesia, chociaż w jego „Enu- 

 meratio plantarum hucusąue in Vólhynia, Podolia..." etc. Wilno 1822— znaj- 

 dujemy wzmianki, najczęściej ogólnikowe, dla flory Polesia wołyńskie- 

 go. Wielką zasługą Bessera było wywołanie ruchu na polu florystyki 

 krajowej. Za jego inicyatywą uniwersytet wileński wydał okólnik do 

 wszystkich ówczesnych szkół powiatowych, wzywający do zbierania ziel- 

 ników i przysyłania ich na ręce Bessera, profesora Liceum krzemienie- 

 ckiego na Wołyniu, dla ściślejszego zdeterminowania zawartych w nich 

 roślin. Wskutek tego rozporządzenia władzy, nauczyciele szkół powia- 

 towych zajęli się herboryzowaniem i zielniki, wraz z wykazami nazw 

 określonych roślin, przysyłali do Krzemieńca. Zielniki owe i odnoszące 

 się do nich manuskrypty, jak również i wszystkie inne zbiory liceum, 

 dostały się później do Kijowa, gdzie część ich znajduje się do dnia dzi- 

 siejszego. W kwestyi tej pisałem już szczegółowiej w innem miejscu, 

 tu tylko wypiszę tytuły tych manuskryptów, które posiadają bezpo- 

 średni związek z florą Polesia i wogóle guberni mińskiej i grodzień- 

 skiej. 



1) Z szkoły Słonimskiej (spis roślin). Zielnik do tego spisu, zawiera- 

 jący 500 gatunków i ułożony w kształcie księgi, znajduje się w zbiorach 

 uniw. kijowskiego. 



2) Geograficzne opisanie okolicy zwiedzonej w czasie herboryzacyi przez 

 Jerzego Ghrzczonowicza w szkole -powiatowe ') białostockiej i katalog roślin ze- 

 branych iv okolicach Białegostoku w r. 1827 (spis 249 gatunków). 



3) Z szkoły powiatowej mińskiej (236 gatunków). 



4) Regestr roślin zebranych iv okolicach Mińska (250 gatunków). 



5) Dalszy ciąg roślin przysyłających się z Mińska ze szkoły powiatowej 

 1828 r. 18 października (razem z pierwszym spisem 500 gatunków). 



6) Drohiczyn (252 gatunki). 



7) Żytomierz (86 gatunków). 



b) Adnoto.tiones in herb. Gilibertianum. Niewiadomo przez kogo napi- 

 sane sprostowanie błędów w zielniku Giliberta. 



9) Godet. Enumeratio plantarum ąuas circa Dvnica, Żytomir, in Vol- 

 hynia, circa Czarny Gstrow (Pod.), et in desertis inter Baltam et Nicolaiew 

 ob. ervavit Godet. 1828. Spis roślin zawiera około 500 gatunków. 



') Patrz: Paczoski — Przyczynek do historyi badań flory krajowej (Pam. Piz. t. XIV, 

 dział HI). 



'*> Życiorys bessera przytoczony jest w jubileuszow ej księdze uniwersytetu kijowskie- 

 go: Biograf, slowar professorów i prepodawat. Uniiu. Sw. Władimira 1884. str. 38—43. 



