.7. PACZOSKI. — O FORMA CT ACH ROŚLINNYCH. 



19 



litewskiej jest bajecznie mało, gdyż nawet pod koniec lata nic łatwiej- 

 szego jak znaleźć jakie kilkanaście gatunków, należących do tej rodzi- 

 ny. Wspomnę tylko, że brak w wykazie zwykłego sitowia — Scirpus 

 lacustris, a przecież niema chyba na Litwie ani jednej miejscowości, gdzieby 

 sitowie to nie rosło. 



Na wiosnę w r. 1886 wyszło w Kijowie z druku dzieło prof. Schmal- 

 hausena: Flora jugo-zapadnoj Rossii, którego autor, chociaż osobiście nie 

 badał flory Polesia, przysłużył się jednak sprostowaniem wielu błędów 

 na podstawie studyów nad zielnikami uniwersytetu kijowskiego. Prócz 

 tego, będąc wielkim znawcą flory środkowo i wschodnio - europejskiej, 

 nie powtarzał błędów starszych badaczy, jak to jeszcze do dziś się pra- 

 ktykuje przez dyletantów, lecz albo, zaopatrzywszy takie podania kry- 

 tycznemi uwagami (rozmieszczenie geograficzne), wspomniał jako o wąt- 

 pliwych, albo zupełnie pominął milczeniem (to ostatnie można mu mieć 

 za złe). Do flory swej prof. Schmalhausen, prócz starszych zbiorów uni- 

 wersytetu kijowskiego, posiłkował się zielnikiem zebranym przez Wło- 

 dzimierza Lipskiego na Polesiu wołyńskiem (okolice Włodzimierza wo- 

 łyńskiego i Żytomierza). Podając daty dotyczące Litwy (na podstawie 

 przeważnie zielników Górskiego i Schmalbausen nie ściśle oznaczał sta- 

 nowiska. Rośliny te opatrzone były etykietkami najczęściej polskiemi, 

 których Schmalhausen nie rozumiał i o tyle lekceważył tę sprawę, że 

 nie zwrócił się do nikogo o pomoc, co przecie w Kijowie było bardzo 

 łatwem. Na etykietkach zazwyczaj była wypisana nazwa wsi, oraz od- 

 ległości tej ostatniej w milach od znaczniejszych miast (naprz. 5, 10 mil 

 od Wilna, Nowogródka, Słonima i t. d.). Z takich napisów wnosił Schmal- 

 hausen, że dana roślina rosła w okolicach Wilna, Nowogródka i t. d., 

 co często bywało nie zgodne z prawdą. Gdy na etykietce było napi- 

 sane dajmy na to ,, między Lidą a Nowogródkiem", to Schmalhausen już 

 zupełnie dowolnie w swej florze podawał nazwę tego lub owego miasta. Nie- 

 ścisłości te niestety nie zostały usunięte i w znacznie później wydanej 

 „Florze Rossyi południowej i środkowej", o której będę jeszcze mówił 

 nieco niżej. Wadą flory Schmalhausena było także zupełne pominięcie 

 literatury polskiej, dotyczącej Litwy (Królestwo nie wchodziło w zakres 

 pracy). Pomijając te oraz inne niewłaściwości i braki, flora Schmalhausena 

 wywarła wielki wpływ na badania florystyczne, przeważnie w Rossyi 

 południowej i środkowej, dając możność określenia roślin z flory krajo- 

 wej, a nie jak ,to się najczęściej przytrafiało z flor niemieckich i fran- 

 cuskich, przyczem odnajdowano takie rośliny, które rosną tylko w tych 

 krajach. 



K. Vandas wydał w „Oesterreichische Botan. Zeitschrift" 188(>, str. 155 

 do 159 i 192 — 195, niewielki spis roślin: „Ein Beitruy zur Kcnntnis </< r 

 Flora Wolhyniens 11 zawierający przeważnie rośliny z powiatów zasławskie- 

 go i łuckiego, ostatni badany był w części poleskiej. W pracy tej znaj- 



