:V2 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I Z< »< >L» "U A. 



Granice Polesia, oro-hydrografia, budowa geologiczna i historya rozwoju 



kotliny poleskiej. 



Pod mianem Polesia zazwyczaj pojmujemy szmat ziemi błotnistej 

 i lesistej, zajmującej przestrzeń między Brzeście*a litewskim, Mohylowem 

 nad Dnieprem i Kijowem. W tak wyznaczonym zakresie, przedstawia 

 się ono w kształcie trójkąta, którego wierzchołek znajduje się koło 

 Brześcia, a podstawę tworzy Dniepr między Mohylowem a Kijowem 1 ). 

 To utarte określenie Polesia, chociaż obejmuje najcharakterystyczniej- 

 sze miejscowości poleskie, nie jest ścisłem. Właściwie początek Polesia 

 nie znajduje się w okolicach Brześcia, lecz sięga znacznie dalej ku za- 

 chodowi, a mianowicie prawie po Chełm i Łuków 2 ). Zajmuje więc pół- 

 nocno-wschodnią część guberni lubelskiej i wschodnią siedleckiej. Da- 

 lej według zwykłej definicyi, północna część powiatu włodzimierskiego 

 (Wołyń) nie należały do Polesia, a przecie część ta jest typowo poleska 

 i w niej znajduje się cała grupa znacznych jezior (t. zw. grupa jezior 

 włodawskich). W północnej części powiatu włodzimierskiego bierze po- 

 czątek Prypeć, ta królowa rzek poleskich 



Rozumie się, że ścisłe oznaczenie granic Polesia, zwłaszcza od pół- 

 nocy, zachodu i wschodu, jest niemożebne, gdyż typ poleski zachodzi 

 w kształcie odnóg i „wysp" w miejscowości ościenne. Również „wyspy" 

 o typie nie poleskim, znajdują się wśród miejscowości typowo poleskich. 

 Południową granicę wyznaczyć nierównie łatwiej, gdyż tam Polesie gra- 

 niczy z obszarem zupełnie od siebie różnym, a na północy i poza obrę- 

 bem Polesia znajdujemy typ flory identyczny z poleskim, o czem zre- 

 sztą szczegółowiej będzie we właściwem miejscu. Cała różnica polega 

 tylko na budowie geologicznej: gdy równe piaszczyste przestrzenie za- 

 mienią się w pofalowane, o glebie glinkowatej i powierzchni usianej 



') Taki trójkąt wyznaczony jest na mapie Polesia wydanej w I tomie „Pam. Fizyogr." 

 (1881 r.). 



2 ) Tanflliew (Bołota i torf. Polesija; jako granicę zachodnią wskazuje po prostu Łu- 

 ków, lecż Z rozprawy K. EapczyńskiegO: O ŁulcoicsJciem płaskowzgórzu i nieco o jego roślinno- 

 Sci jawnoJcwiatowęj i„Vam. Fizyogr." t. I, str. 185 — 199), widać, że okolice Łukowa nie na. 

 leżą już do Polesia. W ystępują już tam na powierzchni głazy narzutowe, które wraz z fali- 

 BtoścJą i wzniesieniem powierzchni, oraz glinkowatą glebą stanowią jedyne kryteryum dla 

 Odróżnienia flory poleskiej od nie poleskiej ipolodowcowej). Kolo Łukowa rosną w lasach 

 jodły (AUes nlbin, których niema na całem Polesiu. 



») Typ poleski zdaje się sięgać na poludn. -zachód w granice Galicyi, gdyż błota beł- 

 skie (pow. sokalski), o ile mogłem wyrozumieć z opisów, nie różnią się od poleskich. 



