34 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



dolu, świadczą o związku flory tych „wysp" z podolską. Ale nie zwa- 

 żając na to wygląd wschodniej części Wołynia jest czysto poleski. Zre- 

 sztą do tej ciekawej kwestyi będę zmuszony powrócić jeszcze niejedno- 

 krotnie, gdyż dla wyjaśnienia rozwoju flory poleskiej jest ona zasad- 

 niczą 



<) Dziwi mię bardzo, że p. Tanfiliew, iBołota i torfianiki Polesija. Petersb. 1895) połu- 

 dniowo-wschodni szmat Polesia po Prypeć, Słowecznę i Zwiahel wydziela jako niby nie 

 należący do tego typu, nazywa go „owruckim krajem' 1 i twierdzi, że jest on bardziej po- 

 dobny iwraz z „wyspą" mozyrską) do czernichowskich (?!) i poltawskich stepów, niż do 

 lasów i błot Polesia (loc. cit. p. 2). Podobne twierdzenie autora można tylko tem wyja- 

 śnić, że należy on do odłamu „geobotaniki", hołdującego wyłącznie wpływowi chemiczne- 

 mu gleby, W części wschodniej Wołynia (również jak i koło Mozyrza) występuje gdzie 

 niegdzie loss. Ten ostatni musi (według p. Tanfiliewa naturalnie i, posiadać roślinność ste- 

 pową, choćby jej tam wcale nie było. Widzimy tu dziwne zaślepienie pod wpływem ulu- 

 bionej idei autora, która mu nie pozwala nawet na ścisłe stwierdzanie faktów. Że w miej- 

 scowościach tych występują rzeczywiście niektóre rośliny nigdzie więcej na Polesiu nie 

 rosnące (lub należące do wielkich rzadkości), to nie ulega kwestyi, lecz są to albo ele- 

 menty flory karpackiej (Aposeris foetida, Primula acaulis, Woodńa Iluensis, Spiraea me- 

 dia, Colchium autumnale, Allium ursinum...), albo podolskiej (Clematis integrifolia, Cimicifu- 

 ga foetida, Dianthus glomeratus Andrz., Sisymbrium strictissimum, Alyssum sąxatile, A. mon- 

 tanum, Carex humilis, Lonicera xylosteum, Galanthus ntialis, Asplenium septcntrionałe, A. 

 Truhomanes, Odontites lutea, Trinia Henningii, Valerianclla Morisonii, Sisymbrium Irio, Scu- 

 tellaria altissimu, Carlina caulescens, Omphalodes scorpioides, Yandelia pyxidaria...\, które w gub. 

 czernichowskiej i połtawskiej wcale nie rosną, albo wyjątkowo przytrafiają się na wschod- 

 nich ich kresach, przypierających bliżej do wyżyny środkowo rossyjskiej, posiadającej 

 miejscami florę podobną nieco do typu podolskiego. Chciałbym, żeby mi p. T. wskazał 

 choć jednę rolinę wspólną strefom połtawskim i wschodniej części Wołynia, którojby nie 

 było na Podolu. Tylko takie dowody mogłyby poprzeć dowolny i dziwaczny wniosek p. T., 

 lecz takiego przykładu p. T. nie będzie mógł przedstawić. Najważniejszym jednak dowodem 

 przeciw p. T. są formacye roślinne typowo poleskie, które widzimy we wschodniej części 

 Wołynia (jak również na Polesiu kijowskiem.i. Temi formacyami są błota typu północnego 

 i bory sosnowe. Z temi formacyami naturalnie zachodzą i najcharakteryczniejsi przedsta- 

 wiciele flory poleskiej: całe mnóstwo gatunków Carer, gruszyczki (Pirolae), bagno (Ledum), 

 brusznica (Faccinium vitis Idaea), czernica (V. Myrłillus), V. uliginosum, Oxycoccos palustris, 

 Andromeda poliifolia, Sphagnum, Drosera, TJtricularia itrzy gatunki), Gnaphalium dioicum, 

 Lycopodiaceae, Arctostaphyllos Uva ursi i t. d. a nawet tak północna roślina jaką jest 

 Cassandra calyculata rośnie koło Zwiahla. Wszystkie tylko co wyliczone rośliny z wyjąt- 

 kiem ostatniej, dochodzą do samego Kijowa. Trzeba bardzo bujnej fantazyi, żeby dopatrzyć 

 się w formacyach tych choć cienia podobieństwa do stepów połtawskich, pośród których tyle 

 jest roślin właściwych solniskom. Lasy liściaste, które tu częściej przytrafiają się niż w in- 

 nych miejscowościach Polesia, czyż mogą poprzeć, jak to chce autor, jego zdanie? Nawet 

 na mapie leśnej samego p. Tanfiliewa uwidocznia się, że wschodnia część Wołynia należy do 

 Polesia rzeczywiście (Karta rasprcdielenia liesow na jugie jeicropiejskoj Bossii — skala 60 

 Wiorst w calu—, załączona do rozprawy tegoż autora „Predieły rasprostranienia liesoio na 

 ./".'/'• /•'" *«" Petersburg 1*94,, Na mapie tej innym kolorem są oznaczone lasy śpilkowe 

 (czerwonym.,, a innym liściaste (zielonym). Owóż na tej mapie południowo-wschodnia część 

 Polesia, którą autor chce złączyć ze stepami połtawskiemi, prawie cała pokryta jest barwą 

 czerwoną. Jako dowód przeciw zdaniu p. T. przytoczę jeszcze, że na mapie Dokuczajewa 



