J. PACZOSKI.— O FOK.MACYACII W< >SI.I N N V( 11. 



37 



Krzemieńca prawie 200 sążni — są to punkty najwyższe i od Polesia 

 dalej odsunięte), litewski grzbiet u granicy Polesia 80 — 100 sążni, nie- 

 co dalej, jak naprzyklad kolo Nowogródka, 152 sążnie. Najczęstsze wznie- 

 sienia w środkowej części Polesia sięgają (>0 — 70 sążni. W miejscu po- 

 łączenia Prypeci z Dnieprem 50 sążni. Z liczb tych widać, jak wogóle 

 łagodny jest spadek boków kotliny poleskiej, jak nieznacznie ponad nią 

 wystają '„wyniosłości". 



Już z tego, co było dotąd powiedziane, a priori można wywniosko- 

 wać, że rzeki poleskie będą głównie dążyły z południa i północy ku 

 Prypeci *). Pierwszej kategoryi dopływy, jak i sama Prypeć w swej 

 źródłowej części, należą do wołyńskiego Polesia, drugiej do litewskiego. 

 Do główniejszych południowych dopływów należą.- Turya, Stochód, Styr, 

 Horyń ze Sluczem, Swiga, Uborć, Sloweczna, Usza... Największe nagro- 

 madzenie dopływów, w najrozmaitszy sposób między sobą połączonych 

 ramionami, gdzie jedna rzeka niejako przecina czasem drugą, przypada 

 na południową Pińszczyznę. Naprzeciw Pińska tworzą one taki labirynt, 

 że trudno dojść jakiej rzece odpowiada dane ramię, odnoga i t. d. Z pół- 

 nocnej strony wpadają: Jasiołda, Bobryk, Łań, Słucz (litewski;, Ptycz 

 i pomniejsze, których wyliczenie nie miałoby żadnego celu. 



Prócz rzek, należących do zlewu Prypeci, Polesie posiada rzeki wpa- 

 dające do Dniepru: Druć, Berezyna, Soż, Teterew— jak również i do Bugu — 

 Muchawiec i Niemna — Szczara. 



Jak nieznaczne są wzniesienia wododziałów widać choćby z tego, 

 że połączenie Piny z Muchawcem nie przedstawiało wielkich trudności. 

 W ten sposób kanał królewski łączy za pomocą tych dopływów Dniepr 

 z Bugiem. Na oko miejscowość, przez którą przechodzi ten kanał, robi 

 wrażenie najdoskonalszej płaszczyzny, tak, że prawie nie chce się wie- 

 rzyć, żeby to właśnie był dział wodny 2 ). Również połączony jest Dniepr 

 z Niemnem za pomocą kanału Ogińskiego, łączącego Jasiołdę ze Szcza- 

 rą. Nawet już poza obrębem Polesia w Puszczy Białowieskiej biorą po- 

 czątek bardzo blisko siebie rzeki rozchodzące się w trzy strony: do 



') W łaściwie Pina pod Pińskiem jest w bezpośrednim związku z Prypecią, gdyż to co 

 nazywamy Prypecią od jezior włodawskich aż do Pińska wpada do Piny (Prypeci i pod znacz- 

 nym kątem i jest właściwie dopływem. 



*) Długi czas mniemano, że błota poleskie nie dadzą się osuszyć, ponieważ leżą niżej 

 od powierzchni wody w Prypeci. To mylne przypuszczenie było obalone przez badania ekspe- 

 dycji kanalizacyjnej. Jenerał Żyliński, naczelnik ekspedycji, właśnie na odwrotnych Bto- 

 sunkach oparł swą kanalizacj ą. Mniemano powszechnie, że wielkie jezioro Kniaź leży niżej 

 Prypeci, chociaż już Kontrym (Podróż po Polesiu) wykazał, że le/y ono rzeczywiście wyżej. 

 Obecnie przeprowadzony jest kanał z błot leżących koło tego jeziora i woda w nim dość 

 chyżo spływa ku Prypeci. 



