40 DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



nych ilości ciał organicznych (gleby torfiaste, błotne), składają się prze- 

 ważnie z prawie czystego piasku. Glinki na Polesiu są rzadkością, wy- 

 stępują najczęściej na obwodzie kotliny poleskiej i odpowiadają zazwy- 

 czaj wyspom dyluwialnym wśród pokładów alluwialnych. W takich 

 miejscowościach spostrzegać się dają na powierzchni kamienie eratycz- 

 ne (naprzykład koło Mozyrza, nad Ptyczą, oraz w innych miejscowo- 

 ściach Polesia), które w ogólności są pogrążone w pokładach piasku. Tem 

 właśnie pogrążeniem głazów narzutowych w piasku wyróżnia się Polesie 

 pod względem geologicznym od innych miejscowości Europy północno- 

 wschodniej, w których owe głazy pokrywają powierzchnię częstokroć tak 

 gęsto, że nie nadaje się pod uprawę. Nawet w guberni grodzieńskiej 

 i mińskiej, nieco na północ od Polesia, widzimy takie pola literalnie 

 usiane mniejszemi lub większemi głazami narzutowemi. 



Piaski wypełniające zagłębienie Polesia przedstawiają często uwar- 

 stwienie, które wskazywał jeszcze Eichwald, porównywając piaski poleskie 

 z kaspijskiemi. Jak powstały owe piaski? czy są one utworami „jeziora 

 poleskiego," jak chce poważna ilość badaczy, czy też utworami rzeczne- 

 mi, jak sądzi prof. Armaszewskij? Odpowiedź trudna nawet dla geolo- 

 gów, nietylko dla mnie niepoświęcającego się specyalnie tej gałęzi wie- 

 dzy. O dowodach przytoczonych na poparcie tego lub owego tłumacze- 

 nia powiem jeszcze słów kilka nieco później. 



W południowo - wschodniej części Polesia, przeważnie na Wołyniu, 

 a nawet koło Mozyrza nad Prypecią znajdujemy pokłady lossu, które 

 spoczywają na utworach lodowcowych. Znajdowanie się lossu, charakte- 

 rystycznego dla obszarów stepowego i podolskiego, wśród błot poleskich 

 jest bardzo ciekawem zjawiskiem, interesującem nietylko geologów, ale 

 i botaników, ze względu na występowanie w tych miejscowościach ca- 

 łego szeregu gatunków roślin, nigdzie więcej na Polesiu nie rosnących 

 (gatunki przeważnie podolskie i karpackie). Jest to naturalnie w związku 

 z ową odmienną historyą rozwoju powierzchni i gleby tej części kraju. 

 W miejscowościach tych występują także i skały starszego pochodzenia. 

 Naprzykład znane ze swej malowniczości skaliste brzegi Teterewa pod 

 Zyto mierzem, złożone są z granitu. Prócz tego w południowo-wschodniej 

 części Polesia występują gnejsy i porfiry. Łupki krystaliczne zajmują 

 niewielki obszar nad Słuczem (Wołyń). Piaskowce owruckie, jak wska- 

 zuje nazwa występują w powiecie owruckim. 



Utwory trzeciorzędowe (paleogen) znajdujemy w powiecie owruckim, 

 nad Horyniem i w okolicach Mozyrza (wszędzie w kształcie „wysp"). Na- 

 koniec należy wspomnieć o anamezycie, skale młodszej wybuchowej, na- 

 leżącej do grupy bazaltów, która występuje na Wołyniu w jednem miej- 

 scu na prawym brzegu Horynia i nigdzie więcej nietylko na Polesiu, lecz 

 i w ziemiach ościennych się nie znajduje. 



We wschodniej części Wołynia występują gliny kaolinowe, które 

 służyły do słynnych w swoim czasie wyrobów porcelanowych koreckich. 



