42 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



ległych czasach wszystkie dopływy Prypeci, wraz z tą ostatnią tworzyły 

 całość w kształcie jeziora. Według Balińskiego (str. 836), cały wygląd 

 kraju, przechowane do dziś podania ludowe o morzu pińskiem, o znaj- 

 dowaniu kotwic i szczątków okrętów, potwierdzają to przypuszczenie. Prócz 

 tego o 10 mil na południe od Słucka, znajdują się obszerne błota Hry- 

 czyn zwane, które miejscowi mieszkańcy uważają dotąd za wyschłą od- 

 nogę jakiegoś morza, twierdząc nawet, że posiada ono podziemne połą- 

 czenie z morzem Czarnem. 



Eichwald także wygłosił zdanie, że kotlina poleska niegdyś była mo- 

 rzem lub wielkiem jeziorem. Jako dowód wskazuje on drobnoziarniste 

 piaski poleskie, zupełnie podobne, według jego zdania, do piasków nad- 

 kaspijskich. Eichwald sądził nawet, że ,, morze poleskie" miało połączenie 

 z Bałtykiem. Inni badacze Polesia, jak naprzykład Kontry m, Dokuczaj ew, 

 Choroszewski, Rehman, Tanfiliew, a nawet i znakomity nasz powieścio- 

 pisarz Kraszewski, w ten lub inny sposób wypowiedzieli swe zdanie na 

 korzyść „morza" lub „jeziora" poleskiego. 



O ile mi wiadomo, tylko prof. Armaszewskij i ks. Giedrojć wypo- 

 wiedzieli zdanie z powyższem nie zgodne. Ten ostatni (Izwiest. geolog, 

 komitieta V, str. 320 i 321), odrzuca możność powstania wierzchnich warstw 

 Polesia z osadów spokojnego basenu wodnego. „Daleko bardziej prawdo- 

 podobnem, mówi on, wydaje mi się przypuszczenie, że mamy do czynie- 

 nia z osadem wód lodowcowych, które miały do tego stopnia silny bieg, 

 w zbadanej przezemnie części Polesia, że możebnem było tylko osadze- 

 nie grubszego materyału na większej części powierzchni tych okolic. Tyl- 

 ko w niektórych miejscowościach znajdowały się zbiorniki z powolnym 

 biegiem, gdzie możebne było osadzenie warstw glinkowato-piaszczystych" 

 (loc. cit. p. 321). Nad dowodami ks. Giedrojcia, przytaczanerai na popar- 

 cie tego zdania, nie będę się zatrzymywał, zauważę jednak, że wydają mi 

 się one wcale nie przekonywaj ącemi 1 ). 



Profesor kijowski Armaszewskij także nie uznaje „jeziora poleskiego" 

 a pochodzenie piasków Polesia przypisuje, również jak i Giedrojć, działal- 

 ności rzek. 



Chociaż dla moich celów prawie zupełnie obojętną jest rzeczą, czy 

 alluwium wypełniło kotlinę poleską w ten lub inny sposób, gdyż wystar- 

 cza rai świadectwo geologii, że to alluwium rzeczywiście jest tam po- 

 tężnie rozwinięte, zauważyć jednak muszę, że poglądy Giedrojcia i Arma- 

 szewskiego wydają mi się niezgodne z rzeczywistością. Dlatego tu przed- 

 stawię w najkrótszym zarysie historyą rozwoju kotliny poleskiej według 



Prócz zacytowanej rozprawy, ks. Giedrojć wydrukował nieco później inną: Geolo- 

 gu te$kia izśłedowmia w gub. Wilenskoj, Grodnienskoj, Mmskoj, Wohjnskoj i siewiern. gub. Car- 

 stwa Pohkago (Matier. dla gieołog. Rossii, t. XVII, 1894). Rzecz ta jest mi znaną tylko z re- 

 Patów. W niej autor uważa piaski poleskie za utwory rzek lodowcowych. 



