J. PACZOSKI. - O FOKMACYACII ROŚLINNTCL. 



43 



dr. Rehmana (Kotlina Prypeci i błota pińskie pod względem przyrodni- 

 czym. „Ateneum" 1886), jako najbardziej trafiającą do przekonania. Czy- 

 telników zaś chcących gruntowniej się obeznać z tą hypotezą muszę ode- 

 słać do źródła. 



W czasie epoki trzeciorzędowej teraźniejszej kotlinie Prypeci odpo- 

 wiadało lokalne zagłębienie dna morza trzeciorzędowego. Gdy, wskutek 

 stopniowego opadania powierzchni tego morza, ościenne miejscowości wy- 

 stąpiły ponad poziom wody, zagłębienie poleskie pozostało w kształcie 

 ogromnego jeziora. Woda tego jeziora znalazła sobie odpływ na połud- 

 nie, w kierunku teraźniejszej doliny dnieprowskiej. Wynurzone miejsco- 

 wości (wołyńskie ') i mińskie wyniosłości) uległy energicznym procesom 

 erozyi, przy udziale opadów atmosferycznych, czemu sprzyjał brak ro- 

 ślinności na tych wyniosłościach. W taki sposób powstały jary i zagłę- 

 bienia, po których spływała woda do jeziora poleskiego, unosząc z sobą 

 materyał z roztartych skał: żwiry, piaski i gliny. Grubsze części osia- 

 dły naturalnie u brzegów jeziora, drobniejsze zaś rozpostarły się po ca- 

 łej powierzchni i osiadały przeważnie w części środkowej, gdzie woda 

 była spokojniejsza. Wskutek nagromadzenia tego materyału, dno jezio- 

 ra musiało się stopniowo podnosić, a równolegle do tego głębokość jego 

 się zmniejszała. W tymże czasie dolina teraźniejszego Dniepru stopnio- 

 wo się pogłębiała, a to przyczyniło się do zmniejszenia jeziora poleskie- 

 go. Nakoniec powierzchnia wody w niem obniżyła się do tego stopnia; 

 że niektóre miejscowości Polesia wschodniego wystąpiły w kształcie wysp. 

 ,, Takie wyspy tworzyły niezawodnie okolice Mozyrza i Owrucza, a może 

 i kilku innych miejscowości, które później znacznemu mogły uledz obni- 

 żeniu". 



W czasie tym nastąpiła epoka lodowcowa. Cały półwysep skandy- 

 nawski i Finlandya pokryte zostały warstwą lodu, której grubość mu- 

 siała dociiodzić do 2000 metrów. Lody te stopniowo zaczęły posuwać 

 się na południe i zajęły wraz z innemi częściami północnej i środko- 

 wej Europy i jezioro poleskie. Przez lody te były zniszczone osady epoki 

 trzeciorzędowej na grzbiecie bałtyckim. W niektórych miejscowościach 

 obnażone zostały utwory formacyi kredowej. Lodowce ponanosiły też 

 głazy charakterystycznie obtoczone i obtarte, tak zwane głazy na- 

 rzutowe. 



') Zauważyć tu muszę, że nie wszystkie miejscowości Wołynia były pogrążone w fa- 

 lach morza trzeciorzędowego. Do takich należą naprzykład okolice Żytomierza. Na map- 

 kach różnych epok geologicznych, wydanych przez akademika rossyjskiego p. Karpińskiego 

 (wyd. Akad. nauk Petersb. — niestety roku wydania nie pamiętam i obecnie pod ręką nie 

 mam tej rozprawy > widać, że okolice Żytomierza należą do najstarszych. Nietylko podczas 

 epoki lodowcowej i trzeciorzędowej, lecz i podczas poprzedzających nie uległy żadnej kata- 

 strofie. Okolice te przedstawiały zawsze „wyspę" lub odnogę lądu, co ma dla nas, jak zo- 

 baczymy we właściwem miejscu, ogromne znaczenie. 



