44 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Na ówczesnem jeziorze poleskiem lodowiec północny musiał się głę- 

 boko zanurzyć, a materyał przez lody niesiony dostawał się do wody 

 i osiadał na dnie. „Wskutek tego głazy i żwiry zajęły, jako cięższe, 

 poziom najniższy, kiedy piaski i gliny, jako lżejsze, dłużej unosiły się 

 w wodzie, wolniej opadały, osiadły w wyższym poziomie i przybrały układ 

 warstwowy". 



Nakoniec wskutek podniesienia temperatury powietrza 1 ), lody za- 

 częły się cofać ku północy i topnieć. Do tegćr-peryodu cofania się lo- 

 dów należy odnieść, według Rehmana, powstanie jezior, rozsianych na 

 całym obszarze zajętym przez lody, i wytworzenie się pokładów 



loessu. 



„Po ustąpieniu lodów zapadłość poleska przybrała napowrót postać 

 jeziora. Opady wodne poczęły znosić osady dyluwialne w doliny i zmie- 

 niły wielokrotnie tak ich pierwotną postać, jak i rozmieszczenie. Stare 

 rzeki sarmackie wróciły w swe dawne koryta, a prowadząc dalej przer- 

 wane dzieło erozyi, oczyściły je z nasypów dyluwialnych, a płaszczyzny 

 poleskie i dno tutejszego jeziora pokryły świeżym pokładem żwirów 

 i piasków. Wskutek bezustannego pogłębiania się koryta Dniepru, po- 

 ziom wód w jeziorze począł się obniżać, a wypukłości dna jego wyszły 

 na jaw w postaci licznych wysp; następnie podzieliło się i jednolite 

 dotąd zwierciadło wody na liczne drobne jeziora, których fale gnane 

 wiatrami przekształcały brzegi, przyczem wysokość pagórków się zmniej- 

 szała, a dno jeziorek się podnosiło. Ponieważ gleba tak przepuszczalna, 

 jak piaski i żwiry, ułatwiała podziemny odpływ wodom, przeto i je- 

 ziorka te traciły ją coraz bardziej i jedynie opady atmosferyczne i po- 

 wodzie wiosenne chroniły je przed zupełnem wyschnięciem. Po brze- 

 gach ty cli jezior i po mieliznach poczęła się rozwijać roślinność mo- 

 czarowata i zajęła w wielu razach całą ich powierzchnię, wskutek cze- 

 go zmieniły się one z czasem w obecne błota poleskie. Woda przecho- 

 wała się tylko tam, gdzie głębokość jej była znaczna, albo gdzie gleba 

 nieprzepuszczalna (gliny, iły) zupełny jej odpływ uniemożebniała, co za- 

 pewniło byt dzisiejszym jeziorom Polesia". 



„Tak tedy położenie i rozmiary poleskiej, zapadłości były z góry 

 budową dna trzeciorzędnego morza wyznaczone, ale właściwą sobie po- 



') Niektórzy przedstawiają sobie epokę lodowcową jako okres pokrycia lodami bez 

 P> ' całej północnej i części środkowej Europy, przyczem temperatura miała być ogrom- 

 nie obniżona, -Jakkolwiek tak wielka ilość lodu musiała znacznie obniżyć temperaturę, nie 

 mogła jednaj ta ostatnia być tak niską, aby zupełnie nie pozwoliła na rozwój roślin nietyl- 

 ku po krańcach obszaru lodem pokrytego, ale i na „wyspach" lodem nie pokrytych, których 

 istnienia dowodzi obecny stan rozmieszczenia roślin. Insolacya i wtedy była silna. Dziś 

 widzimy przykłady rozwoju roślin na słonecznych stokach powyżej granicy wiecznych śnie- 

 gów. Ma in dla geografii botanicznej bardzo doniosłe znaczenie, wskutek czego kwestya ta 

 będzie traktowana szczegółowiej we właściwem miejscu. 



