J. PACZOSKI.— O FORMACYACH ROŚLINNYCH. 



45 



stad zawdzięcza ona działaniu wód atmosferycznych, które i powierz- 

 chnośe zamykających ją dokoła wyniosłości zmieniły i pierwotną jej 

 głębokość zmniejszyły. Dzieło erozyi zostało tu chwilowo tylko przez 

 epokę lodową przerwane, lody północne zmieniły lokalnie postad gleby, 

 ale główne jej zarysy pozostały te same. Dyluwium północne osiadło 

 tutaj w różnej wysokości, skąd można wnosić, że postać okolicy przed 

 jego wytworzeniem się, a tern samem i przed przybyciem lodów z pół- 

 nocy, była w głównych zarysach wykończona i nie wiele różniła się od 

 obecnej". 



Kończąc ten szkic historyi rozwoju kotliny poleskiej, muszę zau- 

 ważyć, że ci z autorów, którzy przypuszczali istnienie „morza pole- 

 skiego", jako zbiornika wody słonej (w epoce polodowcowej), łączącego 

 się bądź z morzem Baltyckiem, bądź z morzem Czarnem, — nie zwrócili 

 uwagi na absolutny brak jakichkolwiek danych geologicznych, popie- 

 rających to domniemanie. Ze strony llorystycznej, absolutny brak jakich- 

 kolwiek roślin właściwych wybrzeżom morskim, lub wogóle solniskom, 

 które widzimy w miejscowościach wyłonionych z pod wód morskich (na- 

 przykład stepy Rossyi południowej), stanowczo przeczy temu przypusz- 

 czeniu. Jeżeli Polesie w połudn. części było rzeczywiście ogromnym zbior- 

 nikiem wody, to woda w nim musiała byd słodka. 



W szkicach botaniczno-geograficznych przyjęto zwykle rozwodzie się 

 nadzwyczaj obszernie o klimacie danej miejscowości. Zawsze jednak te 

 charakterystyki meteorologiczne, w których wykazują nietylko tempe- 

 raturę i opady atmosferyczne, ale i kierunek i siły wiatrów, stopień za- 

 chmurzenia i t. d. — wyglądają jako coś dodanego bez istotnej potrze- 

 by, jako rzecz nie pozostająca z głównym przedmiotem w związku przy- 

 czynowym. W samej rzeczy klimat określa ogólny typ flory na ogrom- 

 nych przestrzeniach, a po części jest jego wynikiem. Całe Polesie, jak 

 również i ogromne obszary ościenne z północy, zachodu i wschodu na- 

 leżą do tegoż typu roślin hydrofilowych, wymagających obfitych opa- 

 dów atmosferyczny cli i niezbyt skwarnego lata. Wskutek tego wystar- 

 cza dla nas ogólnikowa wiadomość, że klimat Polesia jest wilgotny, 

 a lato nie skwarne, co zresztą wiadomo każdemu. Zupełnie inaczej rzecz 

 się ma z danemi geologii. Zobaczymy w następnych rozdziałach, jak ro- 

 ślinność danej miejscowości jest zależną od tej ostatniej. Na Polesiu 

 gdzie znaczniejszych wahań w klimacie niema, widzimy jednak często 

 ogromne różnice we florze (co do składających ją gatunków), które wy- 

 raźnie występują wraz ze zmianą budowy geologicznej danej miejsco- 

 wości, konfiguracyą powierzchni i t. d. Nie ulega kwestyi, że klimat jest 

 czynnikiem bardzo ważnym dla ukształtowania się typów florystycznych 

 (ogólniejszych) na ogromnych przestrzeniach, jednak dla „topografii," 

 (która zwraca uwagę na najdrobniejsze szczegóły) stosunkowo nie wiel- 

 kich przestrzeni, jak naprzykład Polesie, nie przedstawia on żadnej war- 

 tości. Z tego powodu nad ściślejszą charakterystyką klimatu wcale nie 



