48 DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



przetrzebione. Najwięcej naturalnie ucierpiały lasy położone nad spław- 

 nemi rzekami, lecz i dalsze nie są oszczędzane, zwłaszcza jeżeli na swe 

 nieszczęście zajmują lepsze gleby. Jak daleko posunięte jest trzebienie 

 lasów w niektórych okolicach Polesia, gdzie wszystkie suche miejsca 

 (obecnie pola) bezwarunkowo niegdyś były lasami okryte, widać z tego, 

 że przejeżdżając przez powiat rzeczycki (gub. mińska) od Jurewicz (nad 

 Prypecią) do Łojowa (nad Dnieprem), to jest mniej więcej 100 wiorst, pra- 

 wie ani razu nie jedzie się przez cokolwiek większy las. Również jadąc 

 z Turowa (nad Prypecią) do wielkiego jeziora Kniaź (około 50 wiorst), 

 a więc niby najdzikszem Polesiem (jezioro to prTfed kanalizacyą wcale nie 

 było latem dostępne i ludność, zamieszkująca wioski na wybrzeżu tego 

 jeziora położone, mogła komunikować się z resztą świata tylko w zimie, 

 gdy bagna zamarzły), widzi się przez cały czas trwania podróży to 

 liche pola, to zniszczone lasy i tylko błotne formacye, pomimo usunię- 

 cia nadmiaru wody, prosperują w najlepsze. 



Wyrąbywanie i wykarczowywanie lasu dla przekształcenia na pola. 

 które wkrótce przestają rodzić i trzeba je zarzucić, niestety bardzo jeszcze 

 jest rozpowszechnione na Polesiu. Nawet w r. 1894 widziałem jeszcze 

 w „porządnych" majątkach przekształcenie lasów na pola, przy cenie kar- 

 czowania przechodzącej cenę ziemi na własność. We wspomnianym już 

 powiecie rzeczyckim koło Łojowa (wieś Krupejki) powstały wskutek te- 

 go znaczne obszary piasków lotnych i wydm piaszczystych. Na wiosnę 

 roku 1892 silny i suchy wschodni wiatr, w przeciągu jednego dnia, spa- 

 lił i wysuszył paproć orlą (Pteris aąuilina), która po miedzach polnych 

 przez długi czas po zniszczeniu lasu jeszcze się utrzymuje. Przy tern 

 w powietrzu było tak dużo drobnego piasku, że w niewielkiem oddaleniu 

 od drogi nie było widać słupów telegraficznych. Wrażenie zaś całko- 

 wite było zupełnie podobne do tego, jakie się otrzymuje w czasie wia- 

 tru wśród piasków nadkaspijskich. Wskutek wyrąbania lasu koło Łojo- 

 wa, powstał dość znaczny pas bezleśny ciągnący się na południe wzdłuż 

 Dniepru, na którym dropie — przedstawiciele fauny ornitologicznej stepo- 

 wej, — osiedliły się na stałe (widziałem w maju roku 1892 5 — 6 sztuk ). 

 Koło tegoż Łojowa, w lasach poza tern obszernem polem, znajdujemy 

 jeszcze głuszce, a nawet przytrafiają się i niedźwiedzie. W taki sposób, 

 w tej miejscowości Polesia występują obok' siebie naj charakterystycz- 

 niej sze zwierzęta tak różnych obszarów jak stepowy i leśny. 



Chociaż Polesie w porównaniu nap rzy kład z Królestwem lub Gali- 

 cyą, jest krajem dzikim, nie posiada ono jednak wcale w obecnym cza- 

 sie lasów dziewiczych. Nawet słynna Puszcza Białowieska, cokolwiek na 

 północ od Polesia położona i zawierająca do 2000 kilom. kw. lasu w je- 

 dnym obszarze, nie może rościć pretensyi do dziewiczości. Jakkolwiek 

 <lo ostatniego czasu wskutek braku komunikacyi (kolej do puszczy zo- 

 stała przeprowadzona w r. 1895 i to nie w głąb, lecz do brzegu, aby 

 umknąć płoszenia żubrów), eksploatacya drzewa była tam nader słaba, 



