J. PACZOSKI. — O FOHMACYACII ROŚLINNYCH. 



4!) 



jednak największe kolosy leśne (dęby, sosny) szły z wodą wiosenną za 

 granicę. A las pozbawiony najpiękniejszej swej ozdoby, swych wetera- 

 nów — nie przedstawia już tego wyglądu, jakim odznaczają się lasy pra- 

 wdziwie dziewicze. Z tego wszystkiego nie wynika jednak, że lasy pu- 

 szczy, a nawet i Polesia są pozbawione drzew starszych. Zdarza się 

 widzieć, zwłaszcza w Puszczy Białowieskiej, prawdziwie kolosalne sosny 

 i dęby, lecz są to niestety wyjątki, które całości nie mogą nadać odrębne- 

 go piętna. 



Mówiąc o czynnikach wywierających potężny wpływ na wygląd 

 i ukształtowanie się normalnych lormacyj roślinnych, należy wspomnieć 

 o wpływie zwierząt (bydła) na rozpowszechnienie się niektórych gatun- 

 ków roślin. W zachodniej części Polesia, jak również i w części Litwy 

 położonej na północ od tej krainy, bardzo obficie rośnie pospolity jało- 

 wiec (Juniperus commnnis) 1 ). Otóż niepomierny rozwój zarośli jałowcowych, 

 w niektórych miejscowościach zachodnich gub. litewskich, zawdzięcza swe 

 pochodzenie wyłącznie paszeniu bydła po lasach. Koło Pińska naprzy- 

 kład (nieco na wschód od gościńca prowadzącego do Łabiszyna) widzi- 

 my lasek sosnowy, w którym prócz sosny, obfitych zarośli jałowcowych 



i) Ponieważ u Koppena znajdujemy dane o rozmieszczeniu tego krzewu nie zupełnie 

 zgodne z prawdą, więc przytoczenie stanowisk dla Polesia (i wogóle guberni grodzieńskiej 

 i mińskiej i nie będzie zbytecznemu Jeżeli jako granicę wschodniego i zachodniego Polesia 

 przyjmiemy linią: Słuck — Równo, to na wschód od tej linii są znane następne stanowiska: 

 Krasny Brzeg!! (pow. bobrujski— rzadko I i BarbarówH (pow. mozyrski— na łąkach zalewanych 

 przez wody Prypeci znalazłem tylko kilka krzakowi. W południowej części gub. mohylow- 

 skiej nie widziałem go wcale, ibindem. wskazuje ogólnikowo dla całej guberni jako roślinę 

 bardzo rzadką; jałowiec jest znany jednak w półu. części gub. czernichowskiej — Rogowiczi. 

 We wschodniej części Wołynia nie rośnie wcale i znane jest jednak jedno stanowisko w pow. 

 kijowskim — Montresor— czy nie sadzony'?). Zupełnie inaczej przedstawia się rozmieszczenie 

 jałowcu w zachodniej części kraju. Wyliczę je wedle guberni. Gub. grodzieńska: Grodno 

 iGilib.li, Pu zeza Białowieska (rzadko!! — dokoła puszczy bardzo obficie!'), DymUrowicz!!, 

 Wysokie-Litewskie!!, Brześć!!, Białystok!!, Kobryń!!, Słonim!!, Kosów!!, Druskieniki (Mass. i, Hry- 

 wda (Reinh.,>, Mołczadż!!, koło Nowojelnej!!, Wołkowysk.'!, Słonim -fBaranowicze!!, Zelwa!!, Za- 

 pole!!, Hiczyce!! — Gub. mińską: Pińsk!!, Woleśnica (Tward.i, Horodyszcze!!, Parochonskl!, 

 Juchnowiczei!, Łabiszyn!!, Sołomorzecze (Lapcz.i, Horutyszki (Paszk.), Siennica -f- Mackiewi- 

 cze!!, Mackiewicze!!, Łubienicc!!, Sieniawka!!, Baranowicze!!, Nowogródek!!, Filipowicze (Lind.) 

 koło Nieświeża. Wołyń: Werba koło Włodzimierza (bardzo rzadko!!), Turzysk!! inie często' 

 Kowel i obficie!!), Rużyn ipow. kowelski — Rogowiczb. Widać z tego, że gdy we wschodniej 

 części kraju znamy tylko dwa stanowiska, gdzie jałowiec występuje jako krzew bardzo rzad- 

 ki, to w zachodniej stanowisk znanych liczymy 38, przyczem rośnie on tam obficie, a czasem 

 nawet nadzwyczaj obficie. Granicę rozmieszczenia jałowca na Polesiu możemy więc prze- 

 prowadzić przez następujące miejscowości: Werbę (pow. włodzim.i, Turzysk i pow. kowelski), 

 Kowel, Parochońsk (pow. piński > i Siennicę (na zachód od Słuckai. Poza tą linią znamy tyl- 

 ko dwa stanowiska w kształcie „wysp", z których Barbarów, gdzie kilka krzaków rosło na 

 łąkach nad Prypecią należy uważać za przypadkowe, a Krasny-Brzeg (pow. bobrujski i może 

 się łączy z zasiągiem poza obrębem Polesia. 



Pam. Fizyogr Tom XVI Dział III. - 7 



