J. PACaOSKI. — O FOBMACYACII ROŚLINNYCH. 



51 



się jałowca). Jedynego możliwego wyjaśnienia należy .szukać w czasie, jakie- 

 go rośliny wymagają, dla swej kolonizacyi. Jak wiadomo, niektóre ga- 

 tunki rozpowszechniają się z błyskawiczną niemal szybkością, inne wi- 

 docznie posuwają się naprzód żółwim krokiem i wymagają ogromnego 

 czasu dla zajęcia bardzo małej przestrzeni. Rośliny pierwszej kategoryi 

 są to bez wyjątku rośliny syniuitropijne, albo ruderalne, zazwyczaj nawet 

 w swej ojczyźnie nie należące do uspołecznionych, to jest nie mają- 

 ce udziału w prawdziwych lormaeyach. Do drugiej kategoryi zwykle 

 należą rośliny, które są członkami jakiejkolwiek prawdziwej forma- 

 cyi 1 ). Dla jałowca trudność o tyle się zwiększa, że po pierwsze na- 

 siona jego bardzo łatwo bywają przenoszone przez ptaki, a po drugie, 

 że właściwie nie należy on do jakiejś ściśle oznaczonej łbrmacyi i ro- 

 śnie bez różnicy w lasach niecienistych, na niepłodnych wzgórzach, pastwi- 

 skach i t. d. 



Analogiczny, co do swego rozradzania się przy udziale bydła, przy- 

 kład przedstawia nam „ziele tatarskie" (Acoms calamus), które należy / 

 do roślin niezawodnie w czasach odleglejszych do nas zawleczonych, 

 gdyż jak wiadomo, owoce ziela tatarskiego u nas nie dojrzewają. Naprze- 

 ciw Pińska zaraz za Piną rozpostarły się obszerne zarośla tego zielska 

 błotnego i wodnego, które zawdzięcza swe rozrodzenie się. tak jak i ja- 

 łowiec, wydeptaniu i wyjadaniu innych roślin przez bydło. W porze 

 ciepłej codziennie z rana widzieć można jak krowy pińskie dochodzą do 

 rzeki, bez najmniejszego wąchania wchodzą do wody i wpław przeby- 

 wają niezbyt zresztą szeroki pas tej ostatniej (po którym pływają jed- 

 nak parowce), oddzielający miasto od pastwisk błotnych. Na tych past- 

 wiskach pasą się przez cały dzień brnąc po wodzie i błocie, oraz zapa- 

 dając się co chwila. Naturalnie, że Acorus, jako posiadający porząd- 

 nie rozwinięte korzeniaki, nie obawia się deptania, bo gdy w najgor. 

 szym razie korzeniak zostanie przełamany, to wyrosną z tych kawałków 

 nowe osobniki. Bydło ziela tatarskiego nie rusza i wskutek tego powo- 

 duje jego nadmierny rozrost na niekorzyść innych traw błotnych. Na 

 Polesiu wogóle można zauważyć, że w miejscowościach dzikszych, o niż- 

 szym stopniu kultury, Acoms przytrafia 9ię rzadko, albo nawet wcale 

 nie rośnie. Posiada on wśród formacyj błotnych do pewnego stopnia 

 znaczenie chwastu, gdyż występuje najczęściej na tle zachwiania ich równo- 

 wagi towarzyskiej. Prócz tego, jak powszechnie wiadomo, rozradza się 



') Tu naleją także rośliny, przedstawiające szczątki starej flory ocalone od zagłady 

 i zajmujące bardzo ograniczone przestrzenie. Nie posiadają już one często żadnej tenden- 

 cyi do zwiększenia swych zasiągów i są niejako tylko tolerowane przez młodsze pierwiastki 

 doskonale przystosowane do współczesnych warunków bytu. Takie szczątki rosną naj- 

 częściej po skalach i miejscach kamienistych, nie należąc do żadnej ze współczesnych 

 formacyj. 



