52 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



on obficie po błotnistych brzegach stawów (w wodzie), gdzie inne rośli- 

 ny nie rosną wcale. 



Wybrałem te dwa przykłady najbardziej widoczne, pomimo woli wpa- 

 dające w oczy, żeby na nich wykazać, o ile ugrupowanie naturalne ro- 

 ślin bywa zmienione pod wpływem takiego czynnika, jak paszenie by- 

 dła *). Nie mówiąc już o nadto widocznych zmianach, jakie wywiera 

 człowiek na świat roślinny, domyśleć się łatwo, że i wiele innych zmian, 

 które są zbyt drobne, albo zbyt trudne do wykrycia, lecz także za- 

 wdzięczające swe pochodzenie kulturze ludzkiej, .przyczynia się do wy- 

 paczenia naturalnych fitosocyalnych stosunków, jakie zachodzą pomiędzy 

 członkami rozmaitych formacyj' roślinnych. Z tego wszystkiego widać, 

 że odtworzenie normalnych typów formacyj roślinnych jest bardzo tru- 

 dne, często nawet niemożliwe. Poniżej, przy charakterystyce formacyj 

 roślinnych, będę się starał, o ile to jest możebne, odróżnić wszystko co 

 zdaje się być naleciałością, zawdzięczającą swe pochodzenie kulturze: — 

 to nam pozwoli choć do pewnego stopnia przybliżyć się do tych typów 

 normalnych. 



Jak zaznaczyłem we wstępie, zapatruję się na formacye jako na 

 jednostki społeczno-roślinne, które jednocześnie przedstawiają pewną ca- 

 łość i pod względem fizyognomicznym. Pozostaje mi teraz podział tych 

 jednostek, odpowiadających gatunkowi w systematyce, na naturalne gru- 

 py. Nim jednak przystąpię do tego, muszę poświęcić jeszcze słów kilka 

 ugrupowaniu formacyj roślinnych przez Warminga (nazywa on je sto- 

 warzyszeniami roślinnemi — „Pffanzemereinen") w jego niedawno wyda- 

 nej geografii ekologicznej roślin. 



AYarming (Lehrbuch der ókologischen Pflanzengeographie. Bine Ein- 

 Juhrung in die Kenntniss der Pflanzenvereine, 1896) 2 ), jak już zaznaczy- 

 łem powyżej, to, co nazywamy zwykle formacyą roślinną, mianuje sto- 

 warzyszeniem roślinnem (Pflanzenverein). Stowarzyszenie to składa się 

 z pierwiastków, zachowujących się jednakowo względem działających 

 na rośliny czynników, słowem z pierwiastków stanowiących jednostki 

 pod względem ekologicznym, które autor nazywa formami roślinnemi lub 

 życioiuemi (Yegetationsformen,* Lebensformen). Przy tem dane stowarzy- 

 szenie roślinne może się składać z rozmaitych form życiowych. 



l ) 1'aszeniu bydła, jak wiadomo, zawdzięczają swe pochodzenie także i pastwiska kę- 

 piastę. Kępy te odpowiadają spleceniom korzeni turzyc (które rosną kępami i. Chociaż na- 

 reszcie same turzyce często zDikają <bo bydło w końcu ogołaca takie pastwiska prawie 

 z wszelkiej roślinności), jednak gleba nie wzmocniona korzeniami, a przytem wilgotna lub 

 WOtaista, udeptuje się kopytami bardzo łatwo. Kępy porastają zazwyczaj mchami (Polytri- 

 '■limn , a po zagłębieniach rosną niższe rośliny błotne; na bardziej deptanych pastwiskach 

 widzimy pomiędzy kępami nieraz tylko czarną ziemię, pozbawioną prawie wszelkiej ro- 

 ślinności. r J 



s ) Książka ta wyjdzie wkrótce w przekładzie polskim. 



