54 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



nek i związek członków formacyi pomiędzy sobą. Wszystko zaś poza 

 tern jest tylko tłem, ale nie istotą formacyi. Owóż, jeżeli formacye ro- 

 ślinne są jednostkami fitosocyalnemi, muszą być one ugrupowane na 

 zasadzie społecznej ich doskonałości, społecznego ich pokrewieństwa, a nie ja- 

 jakiejś tam procentowej zawartości wody w glebie, która jest warunkiem 

 podrzędnego znaczenia. Takie też ugrupowanie formacyj roślinnych przed- 

 stawiam poniżej. 



Co do stopnia uspołecznienia rozpadają się—form acye roślinne na 

 dwa działy: A. Złożenia o związku pojedynczy ch członków bardzo luźnym, 

 a najczęściej żadnym — i B. Złożenie o mniej lub więcej ścisłym związku, przed- 

 stawiające pewną całość pod względem fitosocyałnym. Do pierwszej grupy 

 należą rośliny nie jednoczące się ściśle w pewną całość i właściwie nie 

 wytwarzające formacyi w ścisłem słowa tego znaczeniu. Weźmy naprzy- 

 kład roślinność wydm piaszczystych. Widzimy pojedyncze rośliny, wy- 

 rastające tu i owdzie w miarę możności, lecz nie zależące jedne od dru- 

 gich i nic wytwarzające zwartego kobierca roślinnego. Pomiędzy pojedyń- 

 czemi osobnikami pozostają mniejsze lub większe przestrzenie gleby na- 

 giej (to samo widzimy i w pustyniach gliniastych azyatyckich). Przy- 

 patrzmy się jeszcze ugrupowaniu roślin, w jakimkolwiek zbiorniku wod- 

 nym. Widzimy znowu różne rośliny wyrastające w zależności od odle- 

 głości powierzchni wodnej od dna 1 ), (o ile nie należą do swobodnie pły- 

 wających — te ostatnie najczęściej rosną jednak w miejscach zajętych 

 przez inne rośliny nie dla jakiegokolwiek związku socyalnego, ale po- 

 prostu dlatego, że je ztamtąd nie tak łatwo unosi prąd i fale), od chy- 

 żości prądu i t. d. y lecz nie zauważymy pomiędzy niemi ani śladu spo- 

 łecznego ugrupowania. Brak ten związku jeszcze wyraźniej występuje 

 u roślin rosnących po skałach, które wcale nie jednoczą się w żadną 

 całość pod względem fitosocyałnym. Również sośliny synantropijne i ru- 

 deralne przedstawiają pierwiastki nieuspołecznione, wyrastające wszędzie, 

 gdzie tylko normalny kobierzec roślinny zostanie uszkodzony lub zni- 

 szczony. 



Wszystkie tylko co przytoczone grupy roślinne nie wytwarzają praw-, 

 dziwych społeczeństw roślinnych, należą pod względem fitosocyałnym do 

 najniższych stopni, łatwo bywają wypierane przez inne rośliny (bardziej 

 uspołecznione) i wogóle pod względem roślinno społecznym stanowią typ 

 naturalny. 



') Formacye roślinne zajmujące brzegi zbiorników wody (rosnące w płytszych miej- 

 scacli w wodzie), tworzą prawdziwe formacye. Jednak rośliny tej kategoryi nie mogą być 

 nazywane wyłącznie wodnemi, gdyż również często rosną i na brzegach błotnistych, a nawet 

 wogóle na glebach wilgotnych. Naprzykład trzcina nasza (Phragmites commmńs) nietylko 

 rośnie w wodzie i po błotnistych brzegach, lecz przytrafia się także nieraz wśród owsa na 

 polach wilgotnych. 



