60 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Andromeda polifolia Carex filiformis 



Eriophorum yaginatum (wełnianka) Drosera rotundifolia (rosiczka). 

 Cassandra calyculata (w północ, części y ). 



Prócz wymienionych, przytrafiają się i inne rośliny, lecz występują 

 one przypadkowo, lub nie mają większego udziału w nadaniu pewnej fizyo- 

 gnomii tej formacyi. Zauważyć jednak należy, że sośnie towarzyszy czę- 

 sto w takich lasach olcha czarna (Alnus glutinosa) i brzoza omszona (Be- 

 tula pubescens), rosnąca w kształcie krzewu. Na głębszych błotach torfia- 

 stych sosna już rośnie bardzo źle i to najczęściej wzrost jest możebny tyl- 

 ko do pewnego czaasu, t. j. póki korzenie "nie zagłębią się zbytecznie, 

 poczem drzewa usychają. Takie usychanie drzew często zdarza się wi- 

 dzieć na Polesiu wśród borów sosnowych. Starsze sosny (jeszcze jednak 

 młode) uschnięte, porozrzucane są po błocie, a młodsze pod niemi wyglą- 

 dają prawie normalnie. Dowodzi to wielkiej uporczywości, z jaką walczy 

 sosna z niesprzyjającemi dla niej warunkami. Prócz tej walki, w której 

 sosna stara się wedrzeć i zając terytorya do mchów należące, bywa 

 i naodwrót: sosna zostaje wypierana ze swej odwiecznej siedziby. Miewa 

 to jednak miejsce przy współudziale (przynajmniej początkowym) jakie- 

 kiegokolwiek zewnętrznego czynnika (nie będącego wynikiem życia for- 

 macyi). Naprzykład, gdy przez zatamowanie strumyka leśnego (co może 

 nastąpić za zwaleniem się grubego drzewa), część lasu ulega zabagnie- 

 niu, — mchy torfowe rozradzają się coraz silniej, wytwarzają się coraz 

 grubsze warstwy torfu, zatrzymującego i przechowującego doskonale wo- 

 dę. Nareszcie, jako rezultat tego zabagnienia i rozwoju mchów, bywa 

 wyparcie sosny przez nikłe mchy. Kłody (pnie) sosnowe, które znajdu- 

 jemy nieraz w torfie w pozycyi pionowej, świadczą wymownie o prze- 

 biegu tej walki. Zauważyć jednak należy, że takie kłody wśród warst- 

 torfowych na Polesiu widzieć można tylko na północnej jego granicy. 

 Sondowanie p. Tanfiliewa torfów w środkowej i południowej części kraju 

 dało wyniki ujemne. 



Wogóle la-y sosnowe, należące do typu bór-bagno, nie zajmują tak roz- 

 ległych przestrzeni jak prawdziwe bory i najczęściej przytrafiają się wśród 

 tych ostatnich w miejscach bardziej zabagnionych. Żeby lepiej uwydatnić 

 różnice opisanych tylko co dwu typów, przytoczę jeszcze dwa przy- 

 kłady wzięte z okolic jednej i tej samej miejscowości (wieś Troski w po- 



Cassandra calyculata Don. Rośnie tylko kolo Kobrynia (Lind.) w gub. grodzieńskiej, 

 częściej w póln. mińszczyźnie: Szymanowicze!! (pow. bobr.), Polelura (pow borys.— Jelski!), 

 Kniaziówka (Jelski!), Bancyrewszczyzna (pow. miński — (Paszk.), pow. słucki (Fisch.); dla 

 Pińska przytacza ją Eichwald. W najbardziej połudn. części Polesia litewskiego i na calem 

 Polesiu wolyńskiem nic obserwowana. Występuje jednak znowu na samej południowej 

 granicy Polesia koło Zwiahla (zielnik Bessera! i. Stanowisko to przedstawia więc odosobnio- 

 ną placówkę, dosyć daleko odległą od głównego zasiągu. 



