J. PACZOSKI — O FOKMACYACH ROŚLINMTCH. 



81 



wiecie owruckim na Wołyniu), obserwowane tegoż samego dnia. Bór- 

 lado (czysty). Gleba piaszczysta, gdzie niegdzie pokryta mszystym ko- 

 biercem (Hgpnmn), gdzie niegdzie wrzosem (Galluna vulgaris), a gdzie nie- 

 gdzie zupełnie ogołocona z roślinności (piasek). W lesie tym rosły nastę- 

 pujące rośliny.- Gytisus Ratisbonensis, Geranium sanguineum, Hyporharris 

 macidata, Płeris agudina, Melampyrum pratense, Campanida rotundifolia, Scor- 

 zonera humilis, Koeleria glauca i inne. Prócz sosny, gdzie niegdzie rosły 

 brzozy i osiki, nie mające żadnego znaczenia w tej ibrmacyi. Bór -bagno: 

 gleba pokryta zwartym kobiercem Sphagnum. Obficie rosły: Vacćmiu/m 

 uliginosum, Oxgcoccos palustris, Eriophorum vaginatxm, Ledum palustre i gdzie 

 niegdzie krzaczki brzozy. Sosny rosły bardzo dobrze, w dużych okazach, 

 gdyż warstwa torfowa była cienka (czas obserwacyi początek sierpnia 

 1894 r.). Naumyślnie wybrałem te dwa przykłady z jednej miejscowo- 

 ści (oba bory prawie sąsiadowały z sobą i zajmowały znaczne przestrze- 

 nie), aby tern wyraźniej wskazać różnice tych dwu typów. W obu 

 przykładach wspólnym pierwiastkiem są tylko sosny, a do pewnego sto- 

 pnia i brzozy, chociaż te ostatnie należały do odmiennych gatunków 

 (Betula verrucosa i B. pubescens). 



Na Wołyniu przeważnie w zachodniej części powiatu owruckiego, 

 wschodniej rówieńskiego i północnej zwiahelskiego w lasach sosnowych 

 na glebie torfiastej rośnie miejscami nadzwyczaj obficie najciekawsza 

 bez kwestyi roślina naszej flory Azalea Pont/ca (Rhododendron (lavura 

 Don. jest nazwą odpowiedniejszą, ponieważ rzeczywiście nie jest to Aza- 

 lea, ale Rhododendron). Ciekawą ona jest ze względu na swe rozmie- 

 szczenie geograficzne. Prócz ,, wyspy" na Wołyniu, Azalea Pontica po- 

 jawia się dopiero na Kaukazie i w Azyi mniejszej, nie schodząc poniżej 

 1600 metrów. Nigdzie zaś więcej na całej kuli ziemskiej w obecnym 

 czasie nie rośnie (u Nymana przytoczona ogólnikowo dla: Ross. mer. -oce. 

 (co ma oznaczać rzeczywiście tylko maleńką ,.wyspę" na Wołyniu) Po- 

 lon, mer. (ostatnia wskazówka jest bezwarunkowo błędną); roślina ta by- 

 ła także nieraz przytaczana dla Litwy '), jednak także wskazówki te są 

 na nieporozumieniu oparte]. Naturalnie zachodzi kwestya, w jaki sposób 

 Azalea mogła się dostać na Wołyń? Nim postaram się odpowiedzieć na 

 to pytanie, muszę przedtem powiedzieć słów kilka o warunkach, wśród 

 których Azalea rośnie na Wołyniu, oraz ojej rozmieszczeniu w tej miej- 

 scowości. 



Azalea Pontica 2 ) na Wołyniu została wykryta przez Andrzejowskiego 

 którego stanowisko zapewne miał na widoku Besser (Enum. plant. Yolhyn.). 



\) Paszkiewicz naprzyklad powołuje się na kompilacją p. Zieleńskiego i Jundzilła 

 (1830 r j przytaczając Azalea dla rińszczyzny, Lehman na Tantiliewa (dla Polesia litewsk.) 

 il« nie zrozumiawszy, że ten ostatni najwyraźniej wskazuje ją dla Polesia wołyńskiego. 



5 ) Według p. Rehmana Azalea na Wołyniu zwana jest łureckiem bagnem, według zaś 

 ,e i Kogowicza (Obozr. str. Wór. ..drapitutancm" albo ..sztanodranem". 

 io- 



