J. l»ACZOSKI. — O FORMACYACH ROŚLINNYCH. 



67 



rza, w tern niema nic dziwnego. Mogła ona tam wyginąć, przesuwając 

 się cokolwiek ku północy i zachodowi (najbliższe stanowiska od Żyto- 

 mierza są-. Teodorówka 45 wiorst na NW. i Polonne koło 60 wiorst na W., 

 a nawet cokolwiek i na południe). W okolicach Żytomierza występuje 

 obecnie cały szereg gatunków, przedstawiających w tej miejscowości od- 

 rębne placówki i ukazujących się znowu w Karpatach, w Krymie, na 

 Kaukazie. Wspomnę tu tylko o Woodsia Ilwensis i Primuhi acaulis. Wogóle, 

 na granicy obszaru zajętego przez lodowiec i obszaru stepowego, w po- 

 przek całej Rossyi środkowej ciągnie się z przerwami pas flory starszej, 

 która okazała niewątpliwie wielki wpływ na formowanie się flory jak 

 stepowej tak i polodowcowej ')• Typ tej flory w owym czasie (w epoce 

 lodowcowej) prawdopodobnie był mieszany. Znajdowały się tam rośliny 

 zwane dziś stepowemi, rośliny leśne i tundrowe. Przynajmniej obecny 

 stan roślinności w tym pasie upoważnia nas do tego wniosku. 



W epoce lodowcowej wołyńska wyspa Azalei musiała uledz znaczne- 

 mu przekształceniu. Mogła ona w epoce przedlodowcowej sięgać dalej ku 

 północy, a w czasie rozwoju lodowców musiała się znacznie zmniejszyć, 

 i prawdopodobnie Azalea musiała w owej epoce ustąpić nawet jeszcze 

 nieco dalej na południe (gdzie dziś już nie rośnie), a dopiero po ustą- 

 pieniu lodów stopniowo zajmować obszary polodowcowe, na których dziś 

 przeważnie rośnie. 



Co dotyczę drugiego wyjaśnienia Dr. Rehmana, to nie wydaje mi 

 się ono prawdopodobnem i przypomina owe wędrówki roślin drzewiastych 

 po odległych grzbietach gór, których zwolennikiem jest Koeppen. Rośli- 

 ny chętnie wędrują (o ile mogą) po równinach, jeszcze chętniej wzdłuż 

 rzek, jak z wodą tak i przeciw wody, lecz grzbiety górskie nie mogą być 

 takiemi arteryami, rozsiewaj ącemi z łatwością gatunki roślin. 



-lak wiadomo powszechnie, w górach znajdujemy dużo roślin ende- 

 micznych (szczątkowych), roślin o porozrywanych zasiągach i t. d. Jestto 

 zrozumiałe, ponieważ góry przedstawiają zwykle najstarsze części lądu, 

 a więc posiadają i szczątki starszej flory. Góry chętnie udzielają swych 

 roślin nowo powstającym lądom, lecz bardzo niechętnie przyjmują no- 

 wych przybyszów, z wyjątkiem roślin synantropijnych, które wdzierają 

 się wszędzie, gdzie tylko człowiek zmienia naturalne stosunki fito - społe- 

 czne. Przybysze roślinni mają przytem największą szansę zainstalowania 

 się tylko w dolnych regionach, tworzących nieprzerwaną całość, lecz nie 

 ważą się na opanowywanie szczytów. Przyjmując pod uwagę, co powie- 

 działem przed chwilą, oraz mając na widoku niezwykle słabą zdolność Azalei 

 do terytoryalnego rozszerzenia swego' f zasiągu, (co widać z faktu że, rosnąc 



') Patrz pod tym względem: Litwinow — Geo-botan. zamietki o fłorie jewroplejsk. 

 Rossii. Moskwa 1891 — i hLorzinskij — Śliedy drewniej rastitielnosti na Urale. Petersburg 

 (odbitka z Izwiest. impierat. Akad. nauk). 



