70 



DZIAŁ III— BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



silnego zacienienia gleby. Sosna, jak to każdemu wiadomo, dolnych ga- 

 łęzi długo nie zachowuje, przeciwnie pozostają tylko górne, tworzące ko- 

 ronę. Pozostaje to zapewne w związku z większem zapotrzebowaniem 

 sosny względem światła. Drzewo to stanowczo zacienienia nie znosi i dla- 

 tego nie może długo się utrzymać razem ze świerkiem. Młode zaś sosen- 

 ki w lesie zacienionym przez świerki giną zaraz po wykielkowaniu. Wskutek 

 tego w lesie takim nie widzimy ich wcale. 



W lesie sosnowo - świerkowym pozostają tylko stare sosny, bo zni- 

 szczyć ich młode świerki nie mogą, lecz gdy one przez wiek swój po- 

 usychają, wtedy w lesie takim pozostaną tylko świerki. Wraz z sosną 

 z lasu takiego zostaje wyrugowana raz nazawsze i roślinność borowa, 

 lubiąca światło i nie znosząca zacienienia. Zjawiają się natychmiast na 

 jej miejsce rośliny lubiące cień, a więc formy lasów liściastych. Swej 

 własnej roślinności lasy świerkowe nie posiadają. Jeden tylko Lycopo- 

 clhim selago może należy do tej kategoryi i to naturalnie tylko w danej 

 miejscowości. Z roślin borowych pozostają tylko te, które nie boją się 

 zacienienia. Świerki wypierają nietylko sosnę, lecz i wszelkie inne drze- 

 wa nie lubiące cienia: dąb, osikę, brzozę. Lasy świerkowe na Polesiu 

 zawierają zwykle pewien procent drzew innych, które należą do pozo- 

 stałości jeszcze nie wypartych, lub grupują się w miejscach mniej za- 

 cienionych. 



W pracy p. Kóppena: „Geograficzeslcoje rasprostranenie chiuojnych de- 

 rew w jewropiejshoj Rossii i na Kaukazie" na mapie Nr. II wyznaczone 

 są granice rozmieszczenia świerków. Według mych spostrzeżeń, część 

 południowej granicy, przechodząca przez Polesie, powinna być odsunięta 

 dalej ku północy. Autor granicę swą przeprowadził nie przez skrajne 

 stanowiska zasiągu, lecz przez pojedyńcze placówki, które nie pozostają 

 z głównym zasiągiem w żadnym związku i wysuwają się dość znacznie 

 na południe. 



Świerków niema wcale w południowej części powiatu rzeczyckie- 

 go *), w południowej części mozyrskiego 2 ), w południowej części pińskie- 

 go, w powiecie kobryńskim guberni grodzieńskiej (niema żadnych wska- 

 zówek), dalej świerk nie był obserwowany w powiecie homelskim. Wogó- 

 le południowa granica głównego zasiągu nie dochodzi do Prypeci i, jak 

 wogóle przystoi dla krańców zasiągu, występuje tam świerk rzadko. Ku 

 północy ilość ich zwiększa się coraz widoczniej. Południową granicę 



') ile mi wiadomo, w środkowej części powiatu świerki występują tylko w lesie 

 rządowym kolo Wasylewicz w kształcie pojedynczej grupy iwedlug zapewnień miejscowe- 

 go lesnic/ejro.. 1'ołujański (Opisanie lasów II, str. 216) mówi: .jednakże i pomiędzy liściowe- 

 mi częstokroć widzieć się daje świerk". Stosuje się to niewątpliwie do północnej części 

 powiatu. 



■> Według zapewnień leśniczego mają się już znajdować kolo Turowa. 



