8o 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



sienie, t. j. wyparcie formacyj trawiastych przez silniejszą od nich roślin- 

 ność drzewiastą. 



Hała nie są jakąś formacyą odrębną, nie przytrafiającą się nigdzie 

 poza obrębem Polesia. Naodwrót jest to formacyą, jako jednostka spo- 

 łeczno-roślinna, bardzo rozpowszechniona nietylko ku północy od kotliny 

 Prypeci, lecz i ku południowi. Ugrupowanie zupełnie podobne znajdzie- 

 my więc i w innych rriejscowościach, lecz nie zobaczymy tak potężne- 

 go rozwoju co do zajmowanej przestrzeni, a co za tem idzie brakować 

 im będzie owego charakterystycznego wyglądu fizyognomicznego, jaki 

 przejawia się w ich ogromie i bezbrzeżności. Zupełnie podobne ugrupo- 

 wanie widzimy nieraz po brzegach stawów błotnistych w południowej 

 części gub. wołyńskiej, nawet na Podolu, Ukrainie i t. d , lecz będzie 

 to tylko miniatura hal, jaką jest naprzykład dla stepów stok wzgórza 

 pokryty normalną formacyą stepową poza obrębem obszaru stepowego. 

 Miniatura taka, choć pod względem fito socyalnym zupełnie odpowiada 

 hałom, nie sprawia jednak takiego wrażenia jak te ostatnie, gdyż nie mo- 

 żemy sobie wyobrazić jej jako sięgającą poza obręb zakreślony dla na- 

 szego wzroku. Używając przystępniejszego porównania, możemy powie- 

 dzieć, że daje ona takie pojęcie o halach, jakie wyrabiamy sobie o mo- 

 rzu na postawie znnnych nam maleńkich jeziorek lub stawów. 



Hała najbardziej są rozwinięte w pobliżu Prypeci i jej dopływów. 

 Obszerne hała widzimy za Piną kolo Pińska, nad Jasiołdą, błoto Hry- 

 czyn, w gub. wołyńskiej między Horyniem, Swihą i Słuczą i t. d. Je- 

 dnak nad rzekami posiadającemi mniej lub więcej rozwinięte łożysko, 

 gdzie wylewy wiosenne nie bywają tak obszerne a woda wiosenna szyb- 

 ko spada, hał niema wcale, lecz zato widzimy tam szerokiemi wstęga- 

 mi rozesłane łąki, które latem są zupełnie suche i dostarczają bardzo 

 dobrego siana. Łąki takie oddzielone są od samej rzeki pasem piasków 

 nadrzecznych, posiadającym często bardzo charakterystyczne rośliny ziel- 

 ne (o tem później). Prócz tego w pasie nadrzecznym rosną gęste zaro- 

 śla Salix acutifolia, S. amygelalina i t. d. Koło Pińska ani piasków nad- 

 rzecznych, ani zarośli Salix nie widzimy wcale. Prawie na jednym po- 

 ziomie z wodą w rzece rozścielają się poza nią hała. 



Pod względem pokrywającej te błotniste równiny roślinności, hała 

 nie są jednolite. W miejscach gdzie więcej przez lato pozostaje wody, 

 gdzie błoto jest głębsze, widzimy ogromne ilości trzciny (Phragmites com- 

 munis), manny wyniosłej (Olyceria spectabilis), pałek {Typha latifolia), ko- 

 saćca żółtego {Iris Pseudacorus), sitowia (Scirpus lacustris), a w miejsach 

 gdzie depcze bydło — ziela tatarskiego (Acorus Calamus). Gatunki te nie 

 rosną jednak bez ładu między sobą pomieszane, jak to dzieje się często 

 pośród zwartych formacyj trawiastych. Te amfibie, rosnące zarówno 

 w płytkich wodach, jak i na lądzie, grupują się zazwyczaj oddzielnie. 

 Gdzie rośnie trzcina, tam już nie rośnie żadna z powyżej wymienio- 

 nych roślin, gdzie wyrastają pałki tam także nie rośnie nic więcej i t. d. 



