92 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



ków, zawdzięczające swe pochodzenie znacznej sile rozrodczej, a nie wynik 

 ugrupowania społecznego. 



Jeżeli zwrócimy uwagę na słaby stopień uspołecznienia, zrozumiałym 

 dla nas będzie fakt szerokiego rozmieszczenia roślin wodnych, graniczący 

 nieraz z kosmopolityzmem. Naturalnie, że tak nieznacznie uspołecznione 

 organizmy, pozostawiające dużo wolnego miejsca dla rozwoju innych oso- 

 bników, nie stanowią zbyt groźnych współzawodników, czyli że walka 

 o byt wśród świata roślin wodnych, w porównaniu z lądowemi, jest nie- 

 mal żadna. To nieznaczne natężenie walki o byt wśród istot wodnych 

 nie uszło badawczego oka Darwina. W dziele o powstawaniu gatunków, 

 zastanawiając się nad faktem niezwykle szerokiego rozmieszczenia geo- 

 graficznego istot wodnych, mówi co następuje: ,.Rozpatrując te różno- 

 rodne środki rozsiedlenia, należy przypomnieć sobie, że gdy na wynu- 

 rzającej się z morza wyspie po raz pierwszy powstaje staw lub rzeka, 

 te ostatnie nie są jeszcze zamieszkane, a każde pojedyncze nasienie lub 

 jajeczko ma dobre widoki na życie. Jakkolwiek walka o byt pomiędzy 

 osobnikami tak nielicznych nawet gatunków, żyjących pospołu w jednym 

 stawie, w każdym razie nastąpi, to jednak ze względu na to, że ilość 

 gatunków, w dobrze nawet zaludnionj^m stawie, małą jest w porównaniu 

 z gatunkami, zamieszkuj ącemi taki sam kawałek lądu, współzawodnictwo 

 pomiędzy formami wodnemi będzie zapewne słabszem, aniżeli pomiędzy 

 mieszkańcami lądu; nowy przybysz z wód obcego lądu, będzie tedy po- 

 siadał więcej widoków na zdobycie sobie miejsca, aniżeli nowy koloni- 

 sta na lądzie" *). 



Wogóle można podnieść niemal do znaczenia prawa geograficznego roz- 

 mieszczenia roślin, że im słabszy jest związek danej rośliny z pewną, ściśle 

 oznaczoną 'prawdziwą formacyą, tern (caeteris paribus) szerszeni jest jej roz- 

 mieszczenie geograficzne i naodwrót. W innych więc równych warun- 

 kach, rośliny nietowarzyskie, rosnące w miejscach, gdzie natężenie wal- 

 ki o byt jest bardzo nieznaczne lub żadne, będą posiadały obszerniejsze 

 zasiągi od towarzyskich, których egzystencya ściśle jest związana z obe- 

 cnością tej formacyi, do której one należą. Wiemy powszechnie, jak 

 szerokie rozmieszczenie posiadają często rośliny zawleczone, gdyż jedy- 

 nym warunkiem ich egzystencyi jest brak natężonej walki o byt. Czyn- 

 nik ten ma niezmiernie ważne znaczenie w kwestyi rozmieszczenia geo- 

 graficznego organizmów. 



Wracając do roślin wodnych, zależnie do sposobu wyrastania w sto- 

 sunku do substratu stałego (t. j. dna) i powierzchni wody, możemy je 

 podzielić na kilka grup. Będzie to podział sztuczny, lecz jedyny mo- 

 żliwy. 



Ihirwin. o powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego. Tłumaczenie polskie 

 1884—5, str. 331. 



