96 DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



To nagromadzenie tak rzadkich roślin w Świtezi, o zasiągach po- 

 rozrywanych, pozostaje niewątpliwie w związku z odmienną historyą geo- 

 logiczną pow. nowogródzkiego, a przynajmniej jego części, o czem będzie 

 jeszcze mowa na właściwem miejscu. 



Muszę tu jeszcze rozpatrzyć rozmieszczenie geograficzne jednej ro- 

 ślinki wodnej, mianowicie Hydrilla verticillata Casp. (Udora Lithuanica 

 Bess) *), która chociaż występuje dosyć daleko poza obrębem Polesia 

 jednak ze względów teoretycznych ma dla nas pośrednie znaczenie. 

 Wogóle Hydrilla zajmuje w Europie tylko wązki pas nad Bałtykiem 

 w obrębie tak zwanego Pojezierza od Pomorza i Prus wschodnich do 

 gub. wileńskiej i witebskiej. Właściwie i w tym pasie roślina ta jest 

 wielką rzadkością i rośnie nie wszędzie. W Królestwie nie rośnie, cho- 

 ciaż Dr. Rostafiński (Prodr. str. 11) sądzi, że powinna się znaleźć w pół- 

 nocnej części, ponieważ jest znana z Łęk w Prusiech tylko o milę od 

 granicy Królestwa. We wschodniej części swego zasiągu Hydrilla jest 

 znana dotąd tylko w następujących punktach: koło Iłłukszty w Kurlan- 

 dyi 2 ), w pow. trockim gub. wileńskiej w jeziorach Antowil, Swinta 3 ) 

 i Iwis 4 ), w północno-wschodnim zakątku gub. kowieńskiej w jeziorze 

 Owsło 3 ) i nakoniec w jeziorze Sosna o 20 wiorst na północ od Wi- 

 tebska °). Temi stanowiskami ogranicza się rozmieszczenie Hydrilla na 

 pojezierzu litewskiem. Hydrilla jest ciekawą z tego względu ; że należy 

 niewątpliwie do szczątków flory trzeciorzędowej. Prócz europejskiego za- 

 siągu, posiada ona odrębne zasiągi w Azyi, gdzie obecnie jest najbardziej 

 rozpowszechniona, w Afryce i Australii. 



Najciekawszą jest rzeczą, że te rzadkie szczątkowe rośliny: Lobelia 

 Dortmanna, Littorella lacustris, Isoetes lacustris, Hydrilla verticillata, Zanin- 

 ehelia palustris i Najas flexilis rosną w zamkniętych jeziorach polodowco- 

 wych 7 ) i wogóle występują obecnie (z nielicznemi wyjątkami) w Europie, 

 przeważnie na obszarze niegdyś przez lodowiec pokrytym, a przecież są to 

 niewątpliwie szczątki starszej flory. U nas wszystkie te rośliny związane 

 są z grzbietem bałtyckim i, z wyjątkiem Zaninchelia, nigdzie dalej na 

 południu nie są znane. Gdyby te rośliny rosły nie w zamkniętych je- 

 ziorach, lecz występowały nad rzekami, wyjaśnienie ich obecności byłoby 

 daleko łatwiejsze. Ponieważ o zawleczeniu mowy być nie może, gdyż 

 występuje ich cała grupa, przytem w ściśle oznaczonym pasie, więc je- 



') Szczegóły patrz: Berula — Fito-gcograficzeskie etiudy. I. Hydrilla uerticillata Casp., 

 kdk .espece disjointe" Dekandola. Wiestn Jestiestw. 1890, str. 208 — 212. 

 ■) Porówn. Lehmann - FI. Poln. Livl. str. 203. 

 '■'■) Wykryta w r. 1821 przez Górskiego. 

 ') Znaleziona przez p. Zielenćowa — Birula loc. cit. p. 209. 



') Birula loc. clt p. 209. W zielniku Muzeum wileńskiego według p. Zieleńcowa. 

 6 ) Znalazł w r 1889 p liirula. 



') Jak widzieliśmy, wszystkie (e rośliny, z wyjątkiem Hydrilla, rosną w świtezi. Może 

 i ta ostatnia da się tam jeszcze odszukać.' 



