104 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



puszczenie, nie mogące zresztą, ulegać kwestyi, że przywędrowały one 

 z południa. Prypeć jak wiadomo bierze początek wśród bagien, a więc 

 nie może być nawet mowy o przetrwaniu tam takich szczątków flory 

 starszej, jakiemi są: Eragrostis Aegyptiaca, Peptis alternifoUa, Juncus Te- 

 nageia, Scirpus Holoscfwenus *) i t. d. 



Zauważymy dalej, że rośliny najbardziej charakterystyczne dla wiel- 

 kich rzek Rossy i europejskiej (Dniepr, Don, Wołga) występują najczęściej 

 w środkowym ich biegu (naprz. nad Dnieprem najliczniej pomiędzy Ki- 

 jowem a Ekaterynosławiem, nad Wołgą koło Sarepty; Don jest wogóle 

 nadzwyczaj licho pod tym względem zbadany,_tak, że nic o nim sta- 

 nowczego Opowiedzieć nie można) i zazwyczaj ku południowi i północy 

 ukazują się coraz rzadziej. 



To występowanie tylu gatunków (jeżelibyśmy tu dodali gatunki na- 

 leżące do formacyi łącznej i wodnej, to liczba ich jeszczeby wzrosła) 

 tylko nad rzekami w kształcie wstęg daje cenne wskazówki dla historyi 

 kolonizacyi roślinnej w epoce polodowcowej. 



Wstęgi te, dziś zupełnie porozdzielane, musiały jednak kiedyś za- 

 czerpnąć te gatunki z jednej miejscowości. Miejscowość ta nie mogła 

 leżeć na południu, gdyż nieco przed tem całe południe Rossyi było mo- 

 rzem pokryte. Zresztą ujścia tych rzek nie leżą zbyt blisko względem 

 siebie, a i same rośliny w obecnym czasie występują tam rzadziej (z wy- 

 jątkiem południowych przedstawicieli flory wodnej naprz. Yallisneria spi- 

 ralis). Zwracając uwagę na to, że najbardziej znamienne gatunki tej kate- 

 goryi i w obecnym czasie występują jako wielkie rzadkości na wyżynie 

 środkowo-rossyjskiej, chyba nie odbiegniemy zbyt daleko od prawdy, gdy 

 jako miejsce pobytu w epoce przedlodowcowej wyznaczymy dla nich wy- 

 żynę środkowo-rossyjską, o czem już wspomniałem powyżej. Zauważę 

 jeszcze, że wyżyna owa jest siedliskiem kilkudziesięciu gatunków lądo- 

 wych endemicznych lub z przerwanemi zasiągami, co dowodzi dawnego 

 pochodzenia jej flory. Na południu zaś w stepach prawdziwych (wązki pas 

 zupełnie bezleśny) już nie napotykamy podobnego zjawiska. 



Wartość teoretyczna owych zasiągów w kształcie wstęg jest ogrom- 

 ną. Nie wyzyskał jej jednak dotąd nikt, a wogóle i mało kto zwrócił 

 uwagę na sam fakt. Schmalhausen tylko zdziwiony tem zjawiskiem (nie 

 było mu ono jednak znane w całej jego rozciągłości) starał się objaśnić 

 je zapomocą jakiejś mistycznej sity wytwarzania gatunków przez rzeki. 



2 ) Scirpus Holoschvenus. Rośnie na Polesiu nad Dnieprem w miejscach piaszczystych 

 kolo wsi Hałki'! (takie między Jolczą i Halkami, oraz tą ostatnią wsią i Asarewiczami), nad 

 Prypecią koło Czarnobyla! (a nie Radomyśla jak u Rogow.i i Mozyrza!! Dalej rośnie koło 

 Żytomierza! Kowla (Rog i i Łucka (Rog.). W Królestwie jest to bardzo rzadka roślina 

 (Kostaf. p 14), w Galicyi nie rośnie wcale. W połud. Rossyi nad rzekami: Dniestr, Boh!! 

 Inguł i t. d. Przytrafia się jednak i poza obrębem rzek, naprz.: Odessa (Besser u Lind.) 

 Jergenie!! (gub. astrachańska). 



