.J. 1'ACZOSKl. -(> FOKMACYACIl ROŚLINNYCH. 



105 



Mówi zresztą autor ten w tej kwestyi tylko nawiasowo: „...nadbrzeżne 

 piaski większych rzek Rossyi południowej posiadają pewną siłę wytwa- 

 rzania gatunków (widoobrazowatielnuju siłu), co widzimy w znajdowaniu się 

 dobrze wyodrębnionych form tylko na tych piaskach, jak naprz. Syrenia 

 sessiliflora R. Br., Jnrinea jjolyclonos Dl, Senecio Jacobaea var. Borysthcnica, 



Rxmex ucrainicus Fisch.. Scirpus hamulosus Stev " ') Ma się rozumieć, 



że takie wyjaśnienie wcale nie może hyc uważane za naukowe trakto- 

 wanie kwestyi. Jeżeli Dniepr i Wołga mogą niezależnie wytworzyć iden- 

 tyczne lor my, to o geograficznem ich rozmieszczeniu mówić nie byłoby 

 warto. Wtedy wszystkie porozrywane zasięgi nie przedstawiłyby dla nas 

 żadnego interesu i rozprawianie o pochodzeniu danej flory, o migra- 

 cyach roślin i t. d. byłoby nonsensem. Schmalhausen do tego stopnia 

 powierzchownie rozpatrywał tę tak ważną kwestyą, że nie zwra- 

 ca wcale uwagi, że są to 1'ormy nie tylko dobrze wyodrębnione, ale 

 że są to szczątki starszej flory, co najwyraźniej wskazuje nam obecny 

 stan ich rozsiedlenia na powierzchni kuli ziemskiej. Roślina, która 

 rośnie tylko nad Dnieprem i Nilem, przyczem nad pierwszym występuje 

 jako forma monotypowa (bez najmniejszego śladu jakichkolwiek odmian), 

 gdy w Egipcie jest wielopostaciową (liczne, bardzo drobne odmiany), 

 zdaje się dosyć przemawia za swą starością, czyli wyodrębnieniem ra- 

 sowem. Zresztą Schmalhausen, o ile zrozumiałem jego słowa, miał na 

 względzie nie fakt występowania danych gatunków wzdłuż różnych rzek, 

 ale fakt nieobecności ich w okolicach blizkich od dolin rzecznych Zresz- 

 tą i w takim przypadku wyjaśnienie autora niema racyi bytu. 



Obecność ich nad rzekami wyjaśni się. łatwo, jeżeli uwzględnimy, 

 że piaski mniej lub bardziej wilgotne występują w Rossyi południowej 

 tylko wzdłuż rzek, a na innych glebach rośliny nasze nie wytrzyma- 

 łyby walki o byt z pierwiastkami lepiej uspołecznionemi. Prócz tego 

 nadmienić wypada, że wszystkie starsze szczątki (pozostałości flory przed- 

 lodowcowej i t. d) odznaczają się nadzwyczaj małą ruchliwością pod 

 względem rozszerzania zasiągów, co pochodzi z niezdolności ich do przy- 

 stosowywania się do odmiennych warunków bytu. Przetrwawszy cięż- 

 kie warunki okresu lodowego w pewnych określonych warunkach, rośli- 

 ny tej kategoryi tak zrastają się z temi warunkami, że widocznie naj- 

 mniejsza zmiana tych ostatnich jest dla nich zabójczą. Gatunki zaś 

 roślin, które do wszelkich zmian łatwo się przystosowały, rozpostarły 

 się szeroko, tworząc znowu jednolite zasięgi (przyczem może uległy 

 pewnym zmianom i pod względem morfologicznym). Wszystko to zda- 

 je mi się wyjaśnia dostatecznie owe zasięgi w kształcie wstęg, jakie 

 widzimy dla wielu roślin w Roscyi połud. i środkowej. 



') niektórych nowych dla okriest. Kiewa widach rastienij. Kijów 1891, (odhitka 

 z XI tomu „Zapisek Kiewsk. obszcz. jest." . 

 Pani. Fizyogr. T. XVI. 



