J. PACZOSKI.— O FORMACYACII roślinnych. 



109 



Teterewem. Główny interes, jaki wzbudzają względem siebie należące 

 tu rośliny, polega na tern, że przedstawiają one szczątki flory przedlodow- 

 cowej, które wypierane przez for macy e poleskie mogły się przechować 

 tylko po skałach i stokach kamienistych, gdzie nie znajdowały już tak 

 silnej walki o byt z roślinnością młodszą i lepiej przystosowaną do te- 

 goczesnych warunków egzystencyi. 



Rośliny tej kategoryi przedstawiają w owej części Polesia pojedyn- 

 cze placówki, szczątki swych niegdyś ogromnych zasięgów. Znajdujemy 

 je najczęściej gdzieś dopiero w Karpatach, na Kaukazie i na wyżynie 

 środkowo rossyjskiej. Prócz tego wiele tam jost także elementów obecnie 

 za południowe uważanych, rosnących na Podolu i w stepach Rossyi połu- 

 dniowej (jednak i tam na skalistym lub kamienistym substracie), które 

 od tych zasięgów są jednak najczęściej poodrywane. 



Tej części Wołynia nie badałem szczegółowiej i dlatego muszę się 

 tu oprzeć' prawie wyłącznie na datach zebranych przez innych badaczów, 

 którzy jednak nie zwrócili wcale uwagi na to występowanie szczątków 

 starszej flory i faktów tych wcale nie zużytkowali do celów teorety- 

 cznych. Ponieważ jednak floryści starszej daty (a wielu i z nowszych) 

 nie zwracali zazwyczaj uwagi na warunki, w których rosną rośliny, 

 gdyż chodziło im tylko o wyszukiwanie rzadkości (niestety! jak często 

 i dziś stanowi to główną treść badań łlorystycznych), więc nie zawsze 

 znane są niezbędne szczegóły. 



Jedną z najciekawszych jest: 



Woodsia Iltens/s B. Br. '). Rośnie na skałach granitowych koło Żyto- 

 mierza (Godet! 1828 r., Sobkiewicz 1873 i\, Lipskij 1892)— na skale „Sokół" 

 Montresor 2 ), jako bardzo rzadka roślina. Najbliższe stanowiska w Ta- 

 trach 3 ) i Karpatach zachodnich 4 ) i na Śląsku. Rośnie wogóle w arkty- 

 cznej i północnej Europie (od Laponii i Nowej Ziemi), w środkowej 

 tylko w górach w pasie alpejskim i podalpejskim. Rośnie dalej w Kry- 

 mie, na Kaukazie (5000'), w Azyi mniejszej, w Afganistanie (10500), 

 w Dżungaryi, w okręgu Amurskim, na Kamczatce, w Ameryce półn. 

 do Grenlandyi. 



Asplenium Trichomanes L. Skały koło Olewska (Rog.!), Żytomierza!, 

 Horodnicy! i Korostyszewa (Sow.!). 



Asplenium septentrionale Sirartz. Na skałach granitowych koło Ży- 

 tomierza!, Olewska (Montr.) i Korostyszowa (Sow.!). 



') Jestto W. hyperborea (3 rufidula Koch. ( = W. Ih ensis subsp. rufidula Aschers i. 

 Moutresor zaliczał ją do W. piloselła Rupr. (W. hyperborea Lessing), rosnącej w Syberyi 

 uralskiej i ałtajskiej. 



2 ) Zap. Kiewsk. Obszcz. jest. X, zeszyt i, str. 21. 



3 ) Berdau— Flora Tatr, str. 813. 



') Ascherson— Synopsis der Mittelleurop. Flora I, 1896, str. 45. 



