116 



•DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



chce uwzględnić tego, że lodowiec musiał zniszczyć florę kredową 

 w Pińszcyźnie, jeżeli ona tam była przedtem i że ta flora nie miała moż- 

 ności dostać się tam w epoce polodowcowej, — -gdyż kreda łahiszyńska 

 jest wyspą wśród innych formacyj, które są tamą nieprzebytą dla roślin 

 kredowych, jakie widzimy na Wołyniu i w Rossyi południowej. Na Wo- 

 łyniu po stokach, gdzie występuje kreda i również rośnie rzadka sośnina, 

 znajdujemy nietylko trywialne, wszędzie rosnące rośliny, ale widzimy tam 

 także Daphne cneorum, Ranunculus Hornschuchii, Myosotis sihatica, 8axifraga 

 granulata, Carex humilis, Arabis arenosa, Adonis^juernalis, Aspemda galioides, 

 Senecio campester i t. d. (przykład ten wzięty jest z okolic Dubna, a więc 

 w blizkiem sąsiedztwie z Polesiem). Rośliny te, chociaż rosną także każda 

 z osobna i na innych glebach, nagromadzeniem swem, jako też i rozmieszcze- 

 niem geograficznem dowodzą nam wyraźnie, że nietylko rosną one tam ponie- 

 waż znajduje się tam kreda, ale i dla tego, że nie gospodarowały tam lodowce. 



Tak zwana roślinność wapienna, prócz gatunków szeroko rozmiesz- 

 czonych i rosnących na innych glebach, składa się z form starszych, 

 przedstawiających szczątki flory obecnie wypartej przez inne rośliny. 

 Formy te pozostały mianowicie na wapieniach, kredzie i t. d. nie dla 

 tego, żeby wymagały ogromnych ilości wapna, ale dla tego, że gleba 

 taka jest zabójczą dla wielu innych roślin i tem chroni je od konkuren- 

 cyi z niemi. Tylko takie starsze wapienie mogą posiadać ową odrębną 

 szatę roślinną, która składa się (prócz roślin pospolitych i na innych 

 glebach), z takich form szczątkowych, a właściwie, której one swą 

 obecnością nadają odrębne piętno. Na młodszych zaś wapieniach może 

 się naturalnie rozwinąć tylko roślinność w danym kraju pospolita (prze- 

 ważnie nietowarzyska), która nie obawia się nadmiaru wapna. Takim 

 jest właśnie przykład kredy łahiszyńskiej. 



W obecnych czasach na samych tylko chemicznych własnościach 

 gleby *) nie można opierać geografii botanicznej, jak to chce uczynić p. T. 

 Musi się ona oprzeć na szerszych podstawach, uwzględnić przedewszyst- 

 kim czynniki historyczno-geologiczne, oraz fito-socyalne, to jest walkę 



byt pomiędzy różnemi formami roślinnemi. Ten ostatni czynnik był 



1 jest jeszcze w obecnym czasie po macoszemu traktowany. 



Wracając jeszcze do flory pokrywającej wapienie i kredę, zauwa- 



') Ciekawy fakt o wpływie wapna na rozmieszczenie roślin przytacza Strasburger 

 w artykule: „Góry maurytańskic i dąb korkowy" („Wszechświat" 1896 r. nr. 35). „W nie- 

 których okolicznościach rośliny wykazują zupełnie oddzielnie porozrzucane minerały. Tak 

 ifaprz. przed kilku laty inspektor leśny de« Saint \*enant zauważył w lesie Orleans wąski, 

 na kilometr długi pas roślin, lubiących grunt wapienny, gdy tymczasem flora reszty lasu 

 wskazywała grunt krzemionkowy." „To go zachęciło do kopania, • które doprowadziło do 

 odkrycia na różnej głębokości starej drogi rzymskiej, brukowanej wapieniami" Szkoda że 

 autor nie przytacza szczegółów tego faktu Musiały jednak rośliny lubiące wapno rosnąć 

 blizko od tego miejsca, skoro użyto do brukowania tak lichego materyału jak wapienie. 



