J. 1'ACZOSKI. — O FOUMACYACH ROŚLINNYCH. 



117 



żyć muszę, że badacze flory Rossyi środkowej (Zinger, Litwinow), wy- 

 kazywali już niejednokrotnie ogromną różnicę roślinności wapieni — 

 i gleb w wapno obfitych w zależności od tego, czy w danej miejsco- 

 wości były niegdyś rozwinięte lodowce, czy też nie. W blizkich miej- 

 scowościach gub. orłowskiej znajdujemy gleby wapienne (dewońskie), 

 bogate w rośliny o zasiągach porozrywanych (naprz. Schiwereckia Podo- 

 Uca), a nawet endemicznych (Potentilla Tanainca Zinger — najbliżej spo- 

 krewniony z kaukaską P. pimpenelloides L.) i tuż prawie obok takież 

 same wzgórza, noszące jednak ślady lodowego pokrycia, które odzna- 

 czają się nadzwyczaj nem ubóstwem swej flory i kompletnym brakiem 

 jakichkolwiek szczątków starszych. W północnej części gub. czernichow- 

 skiej często dosyć malownicze brzegi Desny, na których występuje kre- 

 da, nie odznaczają się jakąś odrębną florą, lub też choćby pojedyńcze- 

 mi roślinami, uważanemi jako charakterystyczne dla podobnej gleby 

 i rosnącemi na pobliskiej wyżynie środkowo-rossyjskiej, nad Dońcem, nad 

 Wołgą lub nawet na Wołyniu. 



Żeby skończyć z roślinnością tej grupy, muszę jeszcze zauważyć, 

 że związek roślin rosnących na kamienistym substracie z chemicznym 

 składem tego ostatniego, — chociaż istnieje niewątpliwie, jest jednak 

 wogóle słaby. Stale występowanie na wapnie i kredzie stosuje się tyl- 

 ko do gatunków o bardzo nieznacznem rozmieszczeniu geograficznem i pra- 

 wie endemicznych (endemizm szczątkowy). Gdy się zwrócimy do roślin 

 bardziej rozpowszechnionych, to odraza zauważymy niestałość tego związ- 

 ku. Dla przykładu przytoczę Arabis arenosa, gatunek niezbyt młody, 

 o czem świadczy występowanie jego w zachód. Europie i na Uralu 

 w kształcie zupełnie odrębnych zasiągów (uralski bardzo mały znajduje 

 się w połudn. części pasma). Arabis arenosa rośnie wogóle na wapie- 

 niach (i na kredzie), na glebie gliniastej po wzgórzach i na piaskach. 

 Prócz tego dosyć obficie rośnie na torfie w Dublanach pod Lwowem, 

 w miejscach, gdzie w ten lub inny sposób został zniszczony normalny 

 kobierzec rośliny ') (w podobn. warunkach rośnie i w zachodu, części 

 Polesia,". Czy może być większy kontrast co do chemicznego składu gle- 

 by, jak wapienie i tort', którego pokład na o metrów jest gruby? Osta- 

 tni szczegół wyklucza użycie zwykłej furtki, jaką sobie zostawiają bez- 

 względni zwolennicy t. zw. chemizmu gleby. Gdy się im wskaże, że 

 dana roślina rośnie na innej glebie niż normalna, odpowiedź zaraz go- 

 towa i polega w tern, że podglebie zawiera wymagany związek chemi- 

 czny. Jedynym wspólnym warunkiem wapieni i torfu jest brak konku- 

 renegi z innemi roślinami, co również stosuje się i do innych gleb, na 

 których rośnie Arabis arenosa (piaski, gliny). Aurinia saxatilis rośnie na 



'i Także Asperula cynanchica, rosnącą często na wapieniach, widzimy w Dublanach 

 na torfie. 



