118 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



granitach, wapieniach (Miodobory!!), łupkach gliniastych mad Dnie- 

 strem!!) i t. d. 



Wogóle na przestrzeni od Warty do Wołgi i od Litwy po Kau- 

 kaz, Krym, morze Czarne i Kaspijskie, to jest na przestrzeni osobiście 

 przeze mnie badanej, nie znam prawie ani jednego przykładu występo- 

 wania stałego jakiejkolwiek rośliny tylko na wapieniach (i kredzie)* 

 z wyjątkiem naturalnie roślin endemicznych i wogóle szczątkowych. 



Rośliny synantropijne. 



Rośliny synantropijne, jak wskazuje nazwa, towarzyszą człowieko- 

 wi, pomimo, a często wbrew jego woli, w pochodzie cywilizacyjnym. 

 Rozmaitość wedle pochodzenia i ilości gatunków tej kategoryi. w razie in- 

 nych warunków równych, jest proporcyonalną do stopnia rozwoju kul- 

 tury w danej miejscowości. W krajach dziewiczych, w których ludność 

 miejscowa pozostaje dotąd na stopie życia myśliwskiego lub pasterskie- 

 go, prawie wcale nie znajdujemy roślin tej kategoryi, gdyż dwa czyn- 

 niki są niezbędne do ich rozwoju: niszczenie normalnych formacyj 

 roślinnych i rozlegle stosunki z krajami odległemi, a obu tych warun- 

 ków brak w ziemiach dziewiczych. Dopiero w miarę rozwoju kultury 

 zwiększa się proporcyonalnie i ilość gatunków roślin synantropijnych. 

 W stepach kałmuckich naprz., a więc jeszcze urzędownie w Europie, 

 gdzie ludność nie trudni się wcale rolnictwem i wogóle nie prowadzi 

 życia osiadłego, nie znajdujemy Capsella Bursa pasłoris, rośliny pospoli- 

 tej po całym niemal świecie w pasie umiarkowanym: Europa, Azya, 

 Ameryka półn., Grenlandya, Australia, Afryka, — wszędzie przeważnie ja- 

 ko zawleczona. Chociaż w stepach kałmuckich Cap. B. p. nie rośnie, wi- 

 dzimy ją jednak w Astrachaniu. Silny rozwój handlu, a co idzie z tem 

 w parze i dróg komunikacyi, wywiera potężny wpływ na przenoszenie 

 rozmaitych roślin, często z bardzo nawet odległych okolic. Nie wszystkie 

 ma się rozumieć z takich zawleczonych roślin utrzymują się w danej 

 miejscowości. Część z nich jednak trafia na sprzyjające warunki i wkrótce 

 przekształca się w najpospolitsze chwasty. Niektóre synantropijne rośli- 

 ny są tak pospolite i tik przyzwyczailiśmy się do nich, że uważamy je 

 już niejako za elementy miejscowe. Naprz : Acorus Calamus, Batura stra- 

 monium, Xanthium, Oenothera biennis, Erigeron canadensis i t. d. O po- 

 chodzeniu takich roślin często nic nie wiemy (nie ulega kwestyi, że 

 niektóre rośliny, uważane przez wszystkich za krajowe, w istocie są 

 odwiecznemi przybyszami), są jednak tu i rośliny o pochodzeniu dokła. 

 dnie nam znanem. 



