J. PACZOSKI. — O FORMACYACH ROŚLINNYCH. 



U!) 



Ogólną cechą charakterystyczną dla roślin synantropijnych jest ich 

 niezdolność do życia towarzyskiego (nie wyłączająca jednak rozradzania 

 się gromadnego). Rośliny tej kategoryi znajdujemy po ogrodach, polach, 

 przy drogach, po dziedzińcach, ulicach, śmietnikach i t. d., wogóle wszę- 

 dzie, gdzie w ten lub inny sposób (bezpośrednio lub pośrednio przez 

 człowieka) zostały zniszczone normalne foi macye roślinne, to jest została 

 obnażona gleba. Prócz takich miejscowości rośliny synantropijne dosyć 

 chętnie zajmują miejsca piaszczyste, gliniaste stoki o skąpej roślinności, 

 miejsca kamieniste, brzegi rzek i t. d., to jest znowu występują tam 

 wszędzie, gdzie wskutek przyrodzonych warunków gleby nie mogą się 

 utworzyć normalne formacye roślinne o zwartym kobiercu darniny. Jako 

 rzadkie wyjątki widzimy czasem takie rośliny po lasach wilgotnych 

 i błotnistych. Do takich wyjątków należy Spiraea salicifolia, która w za- 

 chodniej części gub. mińskiej, zwłaszcza w po w. pińskim, rośnie często 

 w takich warunkach, że nie można byłoby sądzić o jej pochodzeniu na 

 zasadzie miejsca pobytu, gdyby nie spostrzeżenia jak chętnie wędruje 

 ona z ogrodów w wilgotne zarośla i t. d. 



Rośliny synantropijne, po wydzieleniu z nich gatunków uprawianych, 

 możemy podzielić na dwie kate^orye. Do pierwszej należą wszystkie' 

 gatunki, dla których wystarcza przeniesienie nasion przez człowieka, 

 oraz stworzenie przez niego warunków usuwających walkę o byt z miej- 

 scowemi roślinami. Tu należy ogromna większość roślin synantropijnych. 

 Do drugiej kategoryi zaliczamy rośliny, które nie zadawalniają się tylko 

 wypełnieniem powyższych warunków, lecz wymagają jeszcze pewnej 

 opieki ze strony człowieka i pozostawione same sobie wkrótceby wygi- 

 nęły. Mam tu na widoku te rośliny, które uprawiamy pomimo chęci 

 na naszych polach razem z pożytecznemi gatunkami. Chwasty owe wy- 

 magają również starannej opieki jak i te ostatnie. Pozwolę sobie przyto- 

 czyć parę ciekawszych przykładów. 



W zachodniej i środkowej części Polesia rosną dwa uprzykrzone chwa- 

 sty: Lolium linicola Sond. i L. temulentiwi L., po polsku, również jak i nic 

 wspólnego z niemi nie mająca Agrostemma Githago, kąkolami zwane. Rośliny 

 te odznaczają się tem, że pierwsza z nich, jak wskazuje już i nazwa, 

 rośnie wyłącznie tylko na polach między lnem, drugi zaś na polach między 

 owsem. Koło Turowa na Polesiu litewskiem widziałem na polach zagony 

 włościańskie zasiane lnem i owsem, które często sąsiadowały ze sobą. Po- 

 nieważ ziarno używane do siewu przez włościan nie bywa wcale czyszczo- 

 ne, więc naturalnie chwasty, o których tu mówię, wyrastają na polach 

 często prawie w niemniejszej ilości niż rośliny użyteczne. Stwierdziłem 

 przy tem nadzwyczajną stałość, z jaką trzymają się te kąkole upodobanych 

 przez się roślin. Otóż nawet gdy zagony z lnem i owsem sąsiadowały ze 

 sobą, przyczom rozdzielała je tylko wąska miedza, nigdy nie zdarzyło mi 

 się widzieć Lolium linicola w owsie a L. temulentum we lnie. Z tego wi- 

 dać, jak doskonale przystosowany jest rozwój (czas dojrzewania) Lolium 



