J. PACZOSKI. — O FORM AOYACII ROŚLINNYCH. 



121 



które przeniosły nasiona z południa (Gypsophila i obecnie rośnie tam na 

 piaskach nadrzecznych) '). Oprócz tej dzikiej formy, zawdzięczającej swą 

 obecność na Polesiu czynnikom nic z działalnością ludzką nie mającym 

 wspólnego, widzimy w kilku miejscowościąch kraju Gypsophila jako ro- 

 ślinę najwidoczniej zawleczoną przez koleje żelazne z południa i nie mającą 

 nic wspólnego co do swego pochodzenia z roślinami placówki pińskiej. 2 ) 

 Gtjpsophila paniculata zawleczona występuje najczęściej wzdłuż kolei libawsko- 

 romeńskiej w pojedynczych osobnikach tylko po piaszczystych zboczach nasypu 

 kolejowego. Nie okazuje przy tem najmniejszej skłonności do zajęcia pias- 

 ków, przylegających do linii kolejowej. Dowodzi to, że widziane przez nas 

 osobniki należą zapewne tylko wyłącznie, do wyrośniętych z nasion z po- 

 łudnia wraz ze zbożem przywiezionych i przypadkowo rozsianych (ko- 

 lej libawsko-romeńska przewozi znaczne ilości zboża do Libawy; nasiona 

 wytrzęsione z wagonu naturalnie padają tuż zaraz na zbocza piaszczy- 

 ste nasypu kolejowego). Gypsophila należy więc do roślin synantro- 

 pijnych, ciągle mimowoli zasiewanych. Gdyby przewóz zboża po kolei 

 libawsko-romeńskiej ustał, Gypsophila by tam wyginęła. 3 ) Dla czegóż 

 jednak nie wyginie ona w pow. pińskim, a na odwrót — rozszerza swój 

 zasiąg? Na to można odpowiedzieć tylko, że dla zaaklimatyzowania się 

 roślina taka jak Gypsophila wymaga pewnego czasu. Prawdopodobnie 

 liczne osobniki giną, aż nareszcie pewna liczba z nich, wskutek swych 

 indywidualnych właściwości, zdolna będzie do wytworzenia normalnych 

 nasion, które dadzą początek miejscowej generacyi. Pakt ten ma za- 

 pewne dla geografii botanicznej doniosłe znaczenie. Można przypuścić, 

 że w miarę naturalnego rozszerzania zasięgu odbywa się owa naturalna 

 i bardzo stopniowa aklimatyzacya, która dopiero pozwala na owo roz- 

 szerzenie zasięgu. Przypuszczenie to zdaje się popierać także fakt wiado- 

 my trudniącym się uprawą roślin, który polega na tem, że nasiona te- 

 go samego gatunku sprowadzone zdaleka (naprz. z południa) gorzej się 

 nadają dla danej miejscowości, niż sprowadzone zblizka. 



Koleje żelazne sprzyjają nadzwyczaj zawlekaniu roślin, co przypisać 

 trzeba nie tylko przenoszeniu i rozsiewaniu nasion, ale i temu, że posia- 

 dają one nasypy piaszczyste, na których konkurencya z inną roślin- 

 nością jest żadną. Na Polesiu, prócz Gypsophila paniculata, widziałem 

 następujące rośliny południowe, rosnące po takich nasypach: 



'i Rośnie obecnie już i po polach piaszczystych w znacznej odległości od rzek. 



-') I.indemann przytacza Gypsoph. paniculata rosnącą po lasach wilgotnych. Są to 

 poprostu żarty, z któremi liczyć się nie warto. 



*J Koło Rygi Gypsophila paniculata, zdaje się, zaczyna się już nklimatyzować. Po- 

 rówaj Lehmann— Flora von Polnisch-I.hland, 1895, str, 364. 



Pani. Fizyogr. Tom XVI Dziad III.— 16 



