124 



DZIAŁ III.— BOTANIK A J ZQOŁ< GIA. 



i działaniem swej masy, która, wedle utartego poglądu, jednolitą warstwą 

 uściełała całą powierzchnię i niszczyła, jak wiadomo, nie tylko nikłe 

 rośliny, lecz i potężne skały. Po ociepleniu się klimatu rośliny ark- 

 tyczne, które przetrwały okres lodowy na obwodzie lodowca, ruszy- 

 ły w powrotną wędrówkę do bieguna, dążąc za odstępującemi lodami, 

 a za niemi dopiero sunęły się gatunki bardziej południowe. Te ostatnie 

 wyparły ostatecznie bez śladu florę arktyczną na niżu, lecz nie mogły 

 jej podołać na szczytach alpejskich. Dla tego też widzimy dziś tam 

 (naprz. w Karpatach, Alpach, nawet w Pirenejach), prócz wyłącznie im 

 właściwych, także i takie rośliny, jakie rosną-obecnie dopiero w strefie 

 arktycznej. Taki jest pogląd na tę kwestyą ogromnej większości uczo- 

 nych. Czy jest on jednak słuszny? Liczono się tu przeważnie z dane- 

 mi geologii i z przypuszczalną ogromną zmianą klimatu. O ile dadzą 

 się jednak te przypuszczenia pogodzie z danemi geografii botanicznej, 

 zobaczymy nieco niżej. 



Należy się nam naprzód zastanowić, czy nie pozostały jakie 

 szczątki flory przedlodowcowej i gdzie się one mianowicie zgromadziły? 

 Opisując formacye roślinne, przytaczałem niejednokrotnie fakty uka- 

 zywania się takich roślin, które bezwarunkowo musimy uznać za szcząt- 

 ki flory poprzednich okresów geologicznych. Rosną one obecnie albo 

 w tern samem miejscu, gdzie je zastała epoka lodowa, albo w pobliżu. 

 Kwestya ta jednak jest zbyt ważną i posiada zbyt wielkie znaczenie 

 teoretyczne, aby się z nią można było załatwić pobieżnie. Zaczynam 

 więc od przytoczenia faktów, zaznaczając z góry, że szczątki takie 

 nagromadzone są: 1) na południowej granicy lodowca — i 2) na wy- 

 brzeżu baltyckiem. 



Nim przystąpię do szczegółowego rozpatrzenia pozostałości flory 

 przedlodowcowej na poludniowem pograniczu Polesia i na odrębnych 

 placówkach południowo wschodniej części tej krainy, muszę przynaj- 

 mniej pobieżnie rozpatrzyć granicę rozpostarcia lodów na niżu wscho- 

 dnio-europejskim. Lodowce podczas pierwszej największej oscylacyi 

 swojej sięgały aż do podnóża Karpat, następnie cofnęły się aż do wy- 

 brzeża Bałtyku, skąd, ponownie rosnąc, doszły do brzegów Warty, Pili- 

 cy i Wieprza ł ). Na Wołyniu granica głazów narzutowych przechodzi 

 przez środkową część, na wschodzie znacznie się ku południowi obniża 

 (przechodzi tuż poza Żytomierzem), na Ukrainie sięga wc wschodniej 



■i Siemieradzki i Dunikowski. Szkic geologiczny Królestwa Tolskiego i krajów przy- 

 ległych.— Pain. Fiz., t. XT, 1891 r.. str. 7. 



