J. PACZOSKI. — O FORMACYACH ROŚLINNYCH. 



129 



-* Carex humilis Leyss. 



C. Michel ii Host. 

 '■■ Andropogon Ichaemum L. 



* Asplenium Ruta muraria L. 



* A. Tńchomanes L. 



* A. septentrionale Sw. 



* Sthrutioptcris Oermanica Willd. Żytomierz! ') 



W spisie tym przytoczyłem tylko takie gatunki, które nie prze- 

 kraczają ku północy Polesia wołyńskiego, chociaż niektóre z nich uka- 

 zują się znowu na wybrzeżach Bałtyku, a nawet wyjątkowo i na da- 

 lekiej północy. Stanowiska te jednak nie pozostają obecnie w związku 

 z wołyńskiemi. Nie wliczyłem do spisu mego natomiast roślin wodnych, 

 ruderalnych, lub wogóle takich, które w późniejszym czasie mogły być 

 bądź to zawleczone, bądź przez rzeki same, lub przy współudziale in- 

 nych czynników naturalizowane. Wskutek tego pozostają tylko rośliny 

 flory podolsko-karpackiej, które prawie wszystkie na połud. Polesia mo- 

 żna uważać za szczątki Hory przedlodowcowej. Rośliny podolsko-kar- 

 packiej flory, zachodzące i na Polesie litewskie, oraz przedstawiające 

 wybitnie zachodnie linie, chociażby należały do tego typu, nie zostały 

 uwzględnione (nie zaliczyłem tu więc Cimicifuga foeticla, Isopgrum thalic- 

 troides, 8axifraga gramdata, Asłrantia major, Vinca minor i t. d.). Należy 

 jeszcze zwrócić uwagę, że wyliczone gatunki chociaż względem Polesia 

 są południowemi, jednak wiele z nich daleko ku południowi się nie po- 

 suwa i nie przekracza flory typu podolskiego, a więc w stepach praw- 

 dziwych nre rośnie. Również znaczna ilość nie przekracza Dniepru ku 

 wschodowi, a nawet do niego nie dochodzi. Dalej liczne gatunki mego 

 spisu nie łączą się bezpośrednio ze stanowiskami podolskiemi, lecz przed- 

 stawiają pojedyncze placówki, choć małą przerwą od innych oddzielo- 

 ne. Wszystko to przemawia za tem, że rośliny owe są rzeczywiście po- 

 zostałościami starszej flory, a nie przybyszami z południa, które wtar- 

 gnęły w czasie podwyższania się temperatury po ustąpieniu lodów. 



Należy mi teraz jeszcze zwrócić uwagę na doniosły fakt, zaznacza- 

 ny już niejednokrotnie przy wyliczaniu roślin formacyi torfowej i in- 

 nych, że niektóre gatunki północne na Polesiu wołyńskiem odcięte są 

 od stanowisk na Polesiu północ, mniej lub więcej szerokim pasem, w któ- 

 rym te gatunki obserwowane nie były. To dziwne na pozór zjawisko 

 przedstawiają: Betula humilis, Cassandra calyculata, Pirola media, Empe- 



M W spisie tym gwiazdką są oznaczone najbardziej typowe gatunki, przedstawiające 

 według wszelkiego prawdopodobieństwa szczątki flory przedlodowcowej. W nawiasie przy- 

 toczyłem takie rośliny, dla których możebność zawleczenia później nie jest wykluczoną. 



Pam. Fizyogr. T. XVI. 



Dział 111. — 17 



