J. PACZOSKI. — O FOKMACY.U II K< >SLINN V( II. 



131 



nitowej ukraińskiej. Ma się rozumieć, że ilość' takich szczątków była 

 bez porównania większą,, lecz część z nich mogła wyginąć w epoce po- 

 lodowcowej, a część tak się szeroko rozpostarła, że obecnie nie może- 

 my sądzić, gdzie mianowicie przetrwały owe gatunki epokę lodową. 



Kwestya szczątków Hory przedlodowcowej na wyżynie środkowo- 

 rossyjskiej i w przyległycb miejscowościach szczegółowo była rozpatrzo- 

 ną przez p. Litwinowa ( „Geo-botaniczeskija zamietki o 1'łorie jewropej- 

 skoj Rossii." — Moskwa 1891). W rozprawie tej autor rozpatruje rozmiesz- 

 czenie gatunków, rosnących w pasie graniczącym niegdyś z lodowcami 

 i uważanych przez niego za pozostałości Hory przedlodowcowej. Po- 

 nieważ rozprawa p. Litwinowa ma dla nas wielkie znaczenie, postaram 

 się więc tu przedstawić jej treść, o tyle, o ile będzie nam potrzebna. 



Sosna zwykła (Pinus siluestris), tak rozpowszechniona na glebach 

 piaszczystych w Europie północnej i środkowej, nie zawsze jednak wy- 

 stępuje tylko na nich, lecz rośnie także i na skałach. Naj bardziej zwró- 

 ciły uwagę p. Litwinowa lasy sosnowe na kredzie i wapieniach, jakie 

 widzieć się dają w Rossyi środkowej i południowej. Rozpatrując się 

 w literaturze, autor przekonał się, że sosna zwykła często i w zacho- 

 dniej Europie, w Krymie i na Kaukazie w miejscowościach górzystych 

 stale jest związana z kamienistym substratem. Dla wyjaśnienia tej ano- 

 malii, występowania drzewa tak charakterystycznego dla piasków, p. Li- 

 twinow przystąpił do przestudyowania i innej roślinności, która towarzy- 

 szy sośnie w podobnych przypadkach w borach skalistych (autor nazy- 

 wa je „(jćrstiemi borami' 1 ) Rossyi europejskiej. Przedewszystkiern autor 

 zaznacza, że na niżu rossyjskim znajdujemy cztery wyspy tych osta- 

 tnich. Mianowicie: 



1) Na kredowych wzgórzach nad rzeką Dońcem. 



2) Na wzgórzach nadwołżańskich. 



3) Na centralnej wyżynie orłowskiej (obecnie zniszczone). 



4) Na wapieniach sylurskich wybrzeża bałtyckiego '). 



Następnie p. Litwinów robi uwagę, że gdyby to występowanie sosny 

 na skałach można było wyjaśnić na podstawie prostej niewybredności 

 względem gleby, to prędzej można byłoby oczekiwać spotkania takich 

 borów w miejscowościach, w których sosna tworzy jednolite i obszer- 

 ne lasy, niż poza obrębem zwartego zasięgu, gdyż rośliny na obwo- 

 dzie tego ostatniego, a więc tam, gdzie są już ciśnione przez inne, są 

 zawsze ściślej związane z pewną określoną glebą. Rozpatrując rośliny 

 zielne i krzewy, które współtowarzyszą sośnie na kredzie, p. Litwinow 

 dochodzi do wniosku, że najczęściej nie są to te rośliny, do których 



') sośnie rosnącej na Wołyniu, na kredzie, autor nie wspomina, gdyż takt ten 

 wtedy w literaturze jeszcze nie byl znany. 



