.). 1'ACZOSKI.— O FOKM ACYACII ROŚLINNYCH. 



l;;r, 



czy zaś tylko, że obecnie sosna górska nie odpowiada współczesnym 

 warunkom. 



Mówiąc o lodowcach, p. L. zaznacza, że ku wschodowi od grzbie- 

 tu skandynawskiego lodowce dalej przeniknęły na niżu rossyjskim w pro- 

 stym kierunku, to jest w kierunku linii, po której odbywał się ruch 

 lodowca, aniżeli na północy, gdzie domniemany surowy klimat musiał- 

 by sprzyjać ich rozwojowi bez porównania bardziej. 



Na tern kończę to króciutkie streszczenie ciekawej i niedość oce- 

 nionej pracy p. Litwinowa. l ) Będę miał jeszcze okazyą później powo- 

 ływać się na niektóre ustępy. Zauważę jeszcze, że autor miał na 

 celu wykazanie pochodzenia (lory stepowej ze szczątków nie zniszczo- 

 nych przez lodowce. Zgadzając się z szanownym autorem co do tej 

 kwestyi, sądzę jednak, że nie wyklucza to i innych źródeł, skąd ste- 

 py mogły zaczerpnąć choć częściowo swą Horą dzisiejszą. Najbardziej 

 typowe południowe obszary stepowe przedstawiają wybitne cechy imi- 

 gracyi roślin czysto kaukaskich, co naturalnie najlepiej się uwidocznia 

 w najbliżej położonych tych gór stepach dońskich, nie mówiąc już 

 o kubańskich. 



Chociaż w rozprawie p. L. dużo jest omówień nie zbyt ściśle dowie- 

 dzionych, jednak z natury rzeczy nie można było ich lepiej uzasadnić, 

 wartość pracy tej jest tein większa, że pobudzając do myślenia i ob- 

 serwowania w pewnym wytkniętym kierunku, może ogromnie przyczy- 

 nić się do wyświetlenia kwestyi pierwszorzędnej wagi. Szkoda, że u nas, 

 z dawien dawna przyjętym zwyczajem, badamy Horę tylko po to, by 

 wyszukiwać rzadkości, opisywać rzekomo nowe gatunki, które stają się 

 balastem i wyróżniać od oka hybrydy, powodując się natchnieniem, — 

 a nic nie robimy dla poznania Hory co do jej pochodzenia i rozwoju. 

 Czyż to zadowolenie wewnętrzne, jakie daje choć częściowe rozwiąza- 

 nie jakiejś kwestyi pochodzenia danej Hory, przeczytanie choć kilku 

 kart jej historyi, może iść w porównanie z zadowoleniem, pochodzącem 

 z odszukania jakiejś „rara species", która pozostaje dla nas niestety tyl- 

 ko „rara" i nie pobudza do wykrycia przyczyn tego zjawiska? Prze- 

 cież geografia botaniczna jest gałęzią na wskroś filozoficzną, tylko nie 

 trzeba jej ograniczać do gołych bezmyślnych spisów, które same przez 

 się, są tylko martwym materyałem. 



Ponieważ południowa granica lodowców na Wołyniu i na wyżynie 

 środkowo-rossyjskiej nie była lodami pokryta, więc pozostałości we 

 wszystkich powyższych spisach wyliczone bardzo łatwo mogły prze- 

 trwać okres lodowy i nie byłoby w tern nic nadzwyczajnego. W Kró- 



■i Kompletnej oceny rozprawy p. Litwinowa niema, gdyż nie można za taka uważać 

 pobieżnego referatu, w którem się nazywa pogląd p. L. śmiałą hypotezą i niczem sir nie 

 popiera swego sądu. Czy hypotezą jednolitej lodowej pustyni w całej północnej i środko- 

 wej Europie jest mniej śmiałą, lub lepiej dowiedzioną' 



