140 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Na pierwszej zauważymy, że są to punkty najwyższe, a więc cieńsza 

 niż gdzie indziej powłoka lodowa południowej granicy nie była w stanie 

 zniszczyć na nich przynajmniej wytrwalszej szaty roślinnej. Na dru- 

 giej zobaczymy, że są- to miejscowości wyróżniające się od innych 

 tem, że odsłonięte tam są starsze pokłady, mianowicie skały. Dowodzi 

 to, że miejscowości takie nie musiały uledz znacznym przemianom 

 w okresie lodowym, skoro pokłady starsze nie zostały pokryte warstwa- 

 mi dyluwialnemi, a więc znowu rośliny mogły się przechować w ca- 

 łości. Pakty te nie dadzą się wyjaśnić „zbiegiem okoliczności", „przy- 

 padkiem"..., gdyż stanowią one „niezmienną Tegulę, 11 a ilość ich jest 

 zbyt wielką, aby tu jakiekolwiek znaczenie miał „przypadek." Takiemi 

 miejscowościami w Królestwie są okolice Ojcowa, sandomierskie, niektó- 

 re w lubelskiem i t. d.; na Wołyniu: skały nad Teterewem, Słuczem 

 i wogóle cały grzbiet wyniosłości wołyńskich. W Galicyi wszelkie wy- 

 niosłości, często nawet bardzo niewielkie, posiadają florę niewątpliwie bar- 

 dziej zbliżoną do Karpackiej, niż kompletna równina. Taka stałość wy- 

 stępowania pewnych roślin, w zależności od wzniesienia nad ogólny po- 

 ziom okolicy, nie może być przypisana zmianie klimatu na wyniosłoś- 

 ciach, gdyż wysokość tycb ostatnich często jest po prostu nędzną, 

 a amplituda klimatu, przy której rosną dane rośliny, jest wielką. Je- 

 dynie więc przyczyny Iństoryczno-geologiczne, wraz ze znaną nieskoń- 

 czenie małą ruchliwością wszelkich roślin, których wiek można oceniać 

 geologicznie, mogą dać nam niezbędne wyjaśnienie, posiadające pewną 

 podstawę. 



Żeby skończyć z połud. Polesiem muszę jeszcze rozpatrzyć kwestyą 

 wyspy owruckiej i mozyrskiej. Są to wyspy z loessu pośród równiny 

 aluwialnej, wzniesione cokolwiek ponad poziom tej ostatniej. Wyspa 

 owrucka zawiera jeszcze dużo pierwiastków flory podolsko-karpackiej 

 i jej stanowisko łatwo może być określone, gdyż nie ulega kwestyi, że 

 widzimy tam szczątki flory przedlodowcowej. Daleko trudniej jest po- 

 wiedzieć coś stanowczego względem wyspy mozyrskiej, dla której mo- 

 żna wskazać tylko dwie rośliny (lasów cienistych) nigdzie w pobliżu 

 nie rosnące. Temi roślinami są : Aposeris foetida i Orobus tuberosus. Pierw- 

 sza z nich jest wschodnio-karpacką i najbliższe od Mozyrza stanowisko 

 jej widzimy na Wołyniu koło Krzemieńca (rośnie także w lubelskiem 

 między Zamościem a Tomaszowem koło wsi Łabunie). Druga rośnie 

 w prowincyach nadbałtyckich (w Karpatach i t. d. brak) i najbliższe 

 stanowisko od Mozyrza jest Mińsk. Wprawdzie koło Mozyrza znajduje- 

 my znaczną ilość roślin na Polesiu środkowem rzadkich lub wcale nie 

 rosnących, lecz rosną one w południowej części (Viola hirta, Corydalis so- 

 lida, Dentaria bulbifera, Vicia pisiformis, Campanula sibirica, Oenista germa- 

 nica i t. d.). Zresztą, jeżeli zwrócę uwagę, że koło Mozyrza wystę- 

 puje loess i przepływa Prypeć, nagromadzenie to nie zdaje mi się zbyt 

 niczrozumiałem. Ponieważ loess mozyrski osiadł na utworach dyluwial- 



