14G 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



twinow),— lecz ze względu na znajdowanie się tam roślin w Szwecyi nie 

 rosnących, oraz trudność przenoszenia zdrowych nasion przez morze, nie 

 jest to wyjaśnienie zadawalniające. Prócz tego widzimy, że niektóre rośli- 

 ny występują dopiero na grzbiecie bałtyckim w znacznem oddaleniu od 

 morza. Dosyć przytoczyć Pedicularis exaltata Bess. (Mińsk, Puszcza Biało- 

 wieska). Zauważyć także należy, że na grzbiecie bałtyckim w półn. części 

 gub. grodzieńskiej i w półn. zachód, mińskiej występuje nie tylko jedna 

 Pedicularis exaltata, ale i cały szereg innych bardzo rzadkich roślin. W Pusz- 

 czy Białowieskiej widzimy: Hedera Helix, Abies alba, Taxus baccata, Den- 

 tafia bidbifera, Gladiolus j)aluster Gaud., Cimicifyga foctida, a w pobliżu koło 

 Swisłoczy górską Luzula albida DC. W półn. -zachód, części gub. mińskiej: 

 Orobus tuberosus i rośliny wodne w pow. nowogródzkim. *) 



Ciekawym faktem jest, że stepowe rośliny rosną przeważnie na pół- 

 nocno - wschodnich kresach Niemiec, a więc tam gdzie nikt nie przy- 

 puszczał nawet przedhistorycznych stepów (zapewne dla braku loessu?). 

 E. Loew (Ueber Perioden und Wege ehmaliger Pflanzenwanderung in 

 norddeutschen Tieflande. Linnaea XYLl p. 645), szczegółowo przestudyo- 

 wawszy rozmieszczenie na niżu germańskim 17 najbardziej charaktery- 

 stycznych roślin stepowych, zauważył, że w miarę zbliżania się ku wscho- 

 dowi ilość stanowisk, na których były znajdowane te rośliny, znacznie 

 wzrasta. Gdy naprz. na wybrzeżach Szprewy narachował on tylko 18 sta- 

 nowisk, to nad Odrą liczba ich wzrosła do 40, nad Elbą do 70, a na- 

 reszcie nad Wisłą do 178. 2 ) P. Litwinow robi słuszną uwagę, że gdy- 

 byśmy dalej ku wschodowi obliczali takie stanowiska, to ilość ich za- 

 częłaby się już zmniejszać. „Ponieważ liczne rośliny stepowe, rosnące 

 nad Wisłą widzimy także w Skandynawii, na wyspach Bałtyku i jego 

 wybrzeżach, przyczem często znacznie dalej ku wschodowi od tej rzeki, 

 faktu więc wskazanego nie można wyjaśnić na podstawie zanoszenia na- 

 sion tych roślin przez rzekę, która bierze początek w Karpatach." (Lit- 

 winow — loc. cit.). 



Teraz pozostawmy w spokoju te rośliny szczątkowe, a zwróćmy się 

 do rozpatrzenia działalności lodowca i migracyi roślin w czasie jego 

 rozwoju. Przypuśćmy, że rzeczywiście cały ten proces odbywał się mia- 

 nowicie tak, jak to dziś powszechnie się uznaje. Wskutek oziębienia 

 temperatury północne i arktyczne rośliny wędrowały przed lodowcem na 

 południe, a południowe musiały także jeszcze dalej ustąpić w tym kie- 

 runku. Ostatecznie jednostajna podbiegunowa flora dotarła do krańców 



') Hieracium aurantiacum z Nowogródzkiego tu nie zaliczam, gdyż jest to roślina bez 

 kwesty! tylko zdziczała. Chociaż opisany został nowy podgatunek rzekomo specyalnie litew- 

 ski fsubsp. „lithuanicuni-'), ale zważywszy jak, niewiele dziś się wymaga dla opisania no 

 wego podgatunku, nie widzimy w tern najmniejszego dowodu dla uznania jej za krajową. 

 Jest to zapewne odmiana, jakim ulegają rośliny górskie hodowane na równinie. 



-i Wiadomo mi z rozprawy p. Litwinowa Geo-bot. zamietki, str. 103 i 104. 



