148 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



tern pozostają jeszcze gatunki wymagające innego ivy jaśnienia (ogromna 

 przy tern ilość roślin alpejskich, rosnących obecnie przy granicy wiecz- 

 nych śniegów, na północy wcale nie rośnie; dlaczegóż one nie wróciły 

 nazad przy sprzyjającym klimacie?), a jeżeli dla nich zmuszeni jesteśmy 

 szukać wyjaśnienia innego, to czy to ostatnie nie byłoby dobre i dla 

 tych roślin, które uważamy za pozostałości przez lody zawleczone? Może 

 te ostatnie nie są przybłędami? może to są odwieczni i prawni obywa- 

 tele danej flory? Jestto pierwsza niezgodność utartego poglądu z fak- 

 tami geografii botanicznej. 



Wszystko to nie zabija wszakże kwestyf wędrówek roślin, chociaż 

 mocno podrywa powagę tej hypotezy. Największe jednak trudności znaj- 

 duje ona ze strony tego, co nam faktycznie wiadomo o istocie wędrówek 

 roślinnych, a ściślej mówiąc rozszerzania zasięgów, gdyż wędrówek roślin 

 we właściwem tęgo słowa znaczeniu niema wcale. Rośliny nie są ani 

 ptakami, ani stadami bawołów lub antylop i nie odbywają żadnych pe- 

 regrynacyj. 



Porównajmy prędkość ruchu lodowca z prędkością, z jaką posuwa- 

 ją się, czyli rozszerzają swe panowanie różne formacye roślinne. Prze- 

 dewszystkiem zastrzegam się, że wykluczam z poniższego dowodzenia 

 wszystkie rośliny roczne, ruderalne, gleb piaszczystych i t. d., wogóle 

 wszystkie gatunki rosnące po za obrębem prawdziwych formacyj i roz- 

 powszechniające się z zadziwiającą szybkością. Wykluczam je dlatego, 

 że, z powodu właśnie swej lotności i niestałości, w życiu flory nie ode- 

 grywają poważnej roli, a wszędzie przedstawiają pierwiastki przemijają- 

 ce, bardzo łatwo przez towarzyskie wypierane. Jak łatwo i w jakiej 

 ilości pojawiają się, a również i prędko znikają nietowarzyskie rośliny 

 roczne możemy widzieć choćby z następnego przykładu. W roku 1895, 

 pod jesień został spuszczony cały stawek w Dublanach, znajdujący się 

 pośrodku wsi. Na wiosnę następnego roku (1896) całe dno pokryło 

 się tysiącami okazów Banunculus scelerałus, przyczem innych roślin ab- 

 solutnie prawie nie było. R. scelerałus rósł tam i owocował prawidło- 

 wo, lecz na wiosnę roku obecnego (1897) *) wyrosły tam inne trawy 

 (przeważnie Agrostis), a jaskru naszego nie było już nawet ani na le- 

 karstwo. Jak prędko zjawił się on, tak również prędko i znikł, a właś- 

 ciwie został wyparty przez Agrostis, przyczem dziesiątki tysięcy nasion 

 jego poszły na marne. 



W tym przykładzie niesłychanie szybka zmiana form roślinnych 

 nastąpiła wskutek tego, że rośliną wypartą był gatunek roczny, nie na- 

 leżący do zwartych formacyj, a co ważniejsza, że dno stawu zawierało 



') , Stawek ten nie został dotąd ponownie nawodniony, ani też pokład mułu nie był 



ruszony. 



