154 



DZIAŁ III. — BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



gromadnie i obficie, w Tatrach należy bezwarunkowo do wymierają- 

 cych Ponieważ widzimy wymieranie roślin alpejskich na odpowie- 

 dnich szczytach, więc z tego łatwo się domyśleć, że wymieranie roślin 

 arktyczno - alpejskich na niżu daleko łatwiej mogło się odbywać (przy- 

 pomnę o wyginięciu Potentilla fruticosa w Bawaryi). Wskutek tego nie- 

 które rośliny, po szczęśliwem przetrwaniu okresu lodowego, niedługo 

 mogły się cieszyć powodzeniem na równinie. Jednak w ciągu swego 

 niedługo trwałego panowania, panowały one -ezęsto rzeczywiście, ponie- 

 waż ówczesne warunki klimatyczne i brak zwartych formacyj roślinnych 

 (te ostatnie mogły być tylko bardzo rządkiem zjawiskiem w pustyni po- 

 lodowcowej i pierwsi pionierzy roślinni liczyć się z niemi nie mieli po- 

 trzeby) pozwalał na łatwe rozszerzanie się gatunków roślinnych. Wsku- 

 tek tego wszystkiego, to występowanie jednych form po drugich, jakie 

 obserwujemy w epoce polodowcowej (szczątki kopalne), należy uważać 

 nie tylko za zrozumiałe, lecz za konieczne i nie znajdujące się bynajmniej 

 w sprzeczności z teoryą nie jednolitego pokrycia lodami Europy półno- 

 cnej (nawet porysowane skały nie dowodzą jeszcze, że pokrycie ich było 

 stałe; mogło ono mieć miejsce tylko podczas zimy, latem zaś mogły 

 rośliny dalej wegetować) <i ). 



Na korzyść poglądu o możebności przetrwania tu i owdzie wśród 

 lodowców roślin flory przedlodowcowej wypowiedzieli także swe zdania 

 Nehring, Krasnow, Warming i inni. 



Dr. A. Rehman, w pięknej rozprawce: O początku współczesnych okrę- 

 gów roślinnych (Kraków 1879), zwalcza poglądy różnych autorów (Por- 

 besa, Heera, Ungera, Asa-Graya, Griesebacha i innych) na przyczyny 

 występowania podobnych flor, często w miejscowościach od siebie bar- 

 dzo odległych i wyprowadza pochodzenie wszelkich typów obecnych od 

 miocenu, gdyż w tej epoce, jak wskazują poszukiwania paleontologiczne, 

 flora całej kuli ziemskiej była bardziej jednolitą i w naszych naprzy- 

 kład krajach rosły rośliny dziś tylko pod zwrotnikami przechowane. Au- 

 tor bardzo słusznie twierdzi: 



,, Jeżeli tedy w epokach przedhistorycznych, a przedewszystkiem 

 w trzeciorzędowej, roślinna szata ziemi była o tyle jednostajną, że głów- 

 ne typy były rozrzucone na całej powierzchni ziemi, czy przypuszcze- 

 nie gromadnych wędrówek roślin i zatopionych kontynentów jest po- 

 trzebnem do zrozumienia dzisiejszego układu roślinności i systematy- 

 cznego powinowactwa, jakie łączy odległe kontynenty, lub wyspy roz- 

 rzucone na oceanie. Sądzę, że przypuszczenie to wobec zmian klima- 

 tycznych jest zupełnie zbytecznem. Porównanie dzisiejszej roślinności 

 z trzeciorzędową przekonywa nas, że iv ciągu tego okresu klimat ziemi, a przy' 



') A. Rehman. Tatry pod względem fizyczno-geograficznym. Lwów 1895, str. 253. 

 -) Może tu, pomimo innych przyczyn, odegrywa pewną rolę i zbyt krewniacze zapło- 

 dnienie roślin rosnących gromadnie, lecz na niewielkich przestrzeniach? 



