J. PACZOSKI. — O FORMACYACH ROŚLINNYMI. 



!.V, 



najmniej okolic pozazwroinikowych zmienił się tak pod wzglądem ilości opa- 

 du wodnego, jak i temperatury średniej, a czy zmiany te, zaszły nagle, czy po- 

 woli, to następstwo ich było w każdym razie jedno i to samo, a mianowicie 

 takie, że wielka liczba roślin musiała zniknąć bezpowrotnie w dawniejszych 

 siedzibach swoich, a utrzymała się tylko po miejscach, gdzie stosunki klimaty- 

 czne odpowiadały ich warunkom żywotnym, wskutek czego nastąpiło ogólne 

 zlokalizowanie form, a z biegiem czasu wytworzyły się okręgi roślinne w dzi- 

 siejszej postaci." (loc. cit. p. 17). 



Rozwijając konsekwentnie swój pogląd dalej, p. Rehman docho- 

 dzi do wniosku, że.- „Te różne sposoby tłumaczenia faktów (połączenia 

 lądów, przenoszenie nasion przez lody, ptaki, działalność' lodowca) nie 

 mogą zadowolnić bezstronnego badacza, ponieważ poruszają się tylko 

 w zakresie możebności, a nie wykluczają innych przypuszczeń. Najbar- 

 dziej zbliżył się do prawdy Asa-Gray, przenosząc formy identyczne obu- 

 dwu półkul do epoki przedhistorycznej, ale słabą stroną jego poglądu 

 jest przypuszczenie, że odpowiednie formy dostały się z jednej pół- 

 kuli na drugą zapomocą wędrówek nasion; bo środki komunikacyjne 

 w naturze nie były z pewnością w epoce miocenu łatwiejsze, niż są 

 obecnie. Powiedzieliśmy już poAvyżej, że gatunki identyczne, łączące 

 Alpy z okolicą podbiegunowi], uważamy za zabytki flory trzeciorzędowej, 

 które w owej epoce rosły rozrzucone na obu półkulach i przechowały 

 się na pojedynczych stanowiskach do dni naszych, żadnej nie uległszy 

 zmianie, a twierdzenie to stosujemy bezwarunkowo i do gatunków wspól- 

 nych Japonii i Stanom Zjednoczonym. Formy nazwane zastępezemi, 

 uważamy również za potomstwo zaginionych gatunków trzeciorzędowych, 

 które, znalazłszy się na kilku punktach w odosobnieniu, na każdym 

 z nich właściwemu uległy przeobrażeniu, a uzasadnienie tego twierdze- 

 nia odkładamy do ustępu, w którym będzie mowa o roślinności Pata- 

 gonii 1 ' (loc. cit. p. 37) l ). 



Zwracając uwagę na to wszystko, co się tu o wpływie okresu lo- 

 dowego powiedziało, oraz nie przytoczone tu liczne drobne fakty roz- 

 mieszczenia geograficznego roślin, pojedynczo nie wielkie posiadające 

 znaczenie, lecz potężne w masie, — dochodzę do następnych wniosków: 



1) Przed nastaniem okresu lodowego w całej Europie północnej 

 rozpostarta była flora mieszana (rośliny leśne, stepowe, górskie, arkty- 

 czne...) jednostajnie (w porównaniu z dzisiejszą) pokrywająca cały ten 

 obszar. Jeszcze przed nastąpieniem epoki lodowej, ze zniżeniem się tem- 



'.i Dziwić się należy, że, opracowawszy tak zgodnie z faktami geografii botanicznej 

 kwestyą okręgów roślinnych, p. Rehman w późniejszych swych pracach, widocznie pod 

 wpływem panującego obecnie poglądu na okres lodowy, robi krok wstecz, gdyż wyjaśnia 

 obecność roślin alpejskich na szczytach gór Europy środkowej za pomocą przenoszenia ich 

 przez lody i wędrówki. Takie tłumaczenie, niezgodne z duchem teoryi rozwiniętej przez te- 

 goż autora w rzeczy zacytowanej, można znale/c naprz. w rozprawie o Polesiu (Ateneum lSStii. 



