J. SŁOWIKOWSKI. CHARAKTKnYSTYKA WISLT. 193 



razy do roku, ;do ani co do czasu, ani co do siły nic występują prawidłowo. 

 „Swictojanka" bywa czasem bardzo groźna, innych lat rzeka zaledwie z koryta 

 swego wyst;i|)i, jak to było w roku 1892. 



Przyczyna kapryśnoi?ci rzeki tkwi w niestałości i w syi)ko.ści giiintu, czyli 

 podłoża, a także w znacznej, stosunkowo do innycli rzek, iirędkości jej })rą(lu i ol)- 

 iituści wody podczas dość cz^'stych wezł)rań rzeki. 



W czasie powodzi letnicli rucb ]jiaskii objawia sie na dnie; w takiej sile, że, 

 zaczerpniiwszy wody z głębi, znajdzie się w kuble do '/o })iasku. 



Przy nrziidzeniacli wodociągowycli musimy się mieć na baczności w cliwi- 

 lacli poczynających się silniejszycli wezbrań; W3 pada w wielu ra/.acli czerpać wodę 

 nie z nurtu rzeki, lecz z miejsc zaciszniejszych, I)o jest obawa, aby ])iasek, wsy- 

 sany wraz z wodą, nie l)ył powodem zatkania się rur ssących. Korek ])iaskowy, 

 zapycliający mniej więcej 20 stóp rury, trudno i)rzepchnąć ciśnieni(3m słujja wody 

 120 stój) = 3 atmosfer wysokości. Długość warszawslfiej 3G" rury ssącej wynosi 

 2560 stóp = 780 metrów, czyli około % wiorsty. 



Prędłcość wody av rzece zmienia się, naturalnie, w miarę podnoszenia się jej 

 zwierciadła i gdy przy średnim stanie wynosi w najbystizejszej żyle, czyli w sa- 

 mym prądzie (farwater) ołłoło dwu stój) na sekundę, to ])odczas silnych powodzi 

 dochodzić ma do 8 stóp. Sam nieraz sprawdzałem na taflach lodowycli prędl<o- 

 ści, dochodzące do 5 stóp. *) 



*) W roku 1862, 30 stycznia, inżynierowie: Snrzycki, Falkowski, Majewski, wykony- 

 wali oliserwacye na rzece Wiśle i podług sprawozdania Wl. Wilkowskiego znaleźli, że: 



])i-zy stanie wody w Wiśle 3 stojiy 6 y.^" miaiy nuwojiolskioj prędkość wody na ]i>ół 

 s*opy pod powierzchnią była: 



1.481 l , 

 1,574 j ^ 



średnio 1.5 stóp na sekundę. 



Spadelt Wisły pod Warszawą 9,3 cala na wiorstę, czyli 0,00022. 

 ISrednia prędkość przy stanie +2' nad zerem . . ],S stóp na sekundę. 

 11 11 11 11 18 — 20 8 „ ,, 



W rolcu 1862, 30 stycznia, inżynier Wiikowsiii oznaczał predliość wody pod lodem 

 w różnycli glębolcościacli i znalazł, że gdy gruljość lodu była. 1,5 stóp. stan wody 3,5, głęl)0- 

 lvość wody 7 stó]), 



w głęl)okości prędłtość na sekundę 



" O ' 0,673 



1 1.348 



2 1.418 



3 1.535 



4 1,395 



5 0,974 

 L)o obserwacj-j użytym Itył młynelc Baumgortena. 



Podług badan inżyniei-a Słowikowslciego, wykonanycli w dnni 1 kwietnia 1886 r., przy 

 stanie wody +16' ponad zerem mostu Aleksandryjskiego, a mianowicie: obserwując pojedyn- 

 cze tafle, i)}ynajce środkiem rzeki, wypadło, źc prędkość na powierzclnii 

 3,54 <^ predłcość <C 4,52 stóp aug. ( 

 czyU 2,08 < prędkość < 2,38 metrów. \ sekundę. 



fam. tizjogr. Tom Xli. Dział 1. — 25 



